<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss  xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" 
      xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" 
      xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" 
      xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" 
      version="2.0">
<channel>
<title>Jennifer Luz Lopes</title>
<link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/</link>
<atom:link href="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/>
<description>Em breve publicarei em um outro site a parte de Projetos e Portifólio</description>
<generator>quarto-1.7.32</generator>
<lastBuildDate>Fri, 12 Dec 2025 03:00:00 GMT</lastBuildDate>
<item>
  <title>Projeto - Análise da Produção de Grãos no Brasil</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-12-12-bigquery_pam.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="análise-da-produção-de-grãos-no-brasil" class="level1">
<h1>Análise da Produção de Grãos no Brasil</h1>
<section id="ingestão-via-bigquery-transformação-em-arquitetura-medallion-e-consumo-de-dados-do-bigquery-com-rdbplyr" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="ingestão-via-bigquery-transformação-em-arquitetura-medallion-e-consumo-de-dados-do-bigquery-com-rdbplyr">Ingestão via BigQuery, transformação em arquitetura Medallion e consumo de dados do BigQuery com R/dbplyr</h2>
<p>Este projeto implementa um pipeline completo em arquitetura Medallion (Bronze, Silver e Gold) para análise de lavouras temporárias no Brasil (soja, milho e arroz), utilizando dados oficiais do IBGE PAM, ingestão via BigQuery, processamento em R e consumo de dados do BigQuery com o pacote <strong><code>dbplyr</code></strong>.</p>
<p><strong>Objetivos:</strong></p>
<ul>
<li><p>organização de dados em camadas;</p></li>
<li><p>eficiência no uso de memória local;</p></li>
<li><p>integração R &lt;&gt; BigQuery;</p></li>
<li><p>boas práticas de processamento e consumo de dados em ambiente cloud.</p></li>
</ul>
</section>
<section id="repositório-no-github" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="repositório-no-github">Repositório no GitHub</h2>
<p>Acesse <a href="https://github.com/JenniferLopes/bigquery_pam/tree/master/script"><strong><code>aqui</code></strong></a>.</p>
</section>
<section id="relatório" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="relatório">Relatório</h2>
<p>Após a execução do script, há um <strong>relatório em Quarto</strong> que demonstra o consumo da <strong>camada Gold diretamente no BigQuery</strong>, utilizando <strong><code>dbplyr</code></strong> e coletando dados apenas no final.</p>
<p>Acesse o relatório no <a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/bigquery-pam/"><strong><code>link</code></strong></a> configurado no projeto.</p>
</section>
<section id="visão-geral-da-arquitetura" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="visão-geral-da-arquitetura">Visão geral da arquitetura</h2>
<p><strong>O pipeline é dividido em três camadas bem definidas:</strong></p>
<ul>
<li><strong>Bronze:</strong> ingestão e padronização mínima dos dados brutos;</li>
<li><strong>Silver:</strong> limpeza, enriquecimento, classificação e agregações intermediárias;</li>
<li><strong>Gold:</strong> métricas analíticas consolidadas para consumo e visualização.</li>
</ul>
<p><strong>Cada camada gera arquivos locais organizados por diretório e possui um dataset próprio no BigQuery.</strong></p>
</section>
<section id="estrutura-do-repositório" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="estrutura-do-repositório">Estrutura do Repositório</h2>
<pre><code>├── bronze
│   └── bronze_lavouras_raw.csv
├── silver
│   ├── silver_lavouras_arroz.csv
│   ├── silver_lavouras_milho.csv
│   ├── silver_lavouras_soja.csv
│   ├── silver_municipio_arroz.csv
│   ├── silver_municipio_milho.csv
│   ├── silver_municipio_soja.csv
│   ├── silver_uf_arroz.csv
│   ├── silver_uf_milho.csv
│   └── silver_uf_soja.csv
├── gold
│   ├── gold_evolucao_temporal.csv
│   ├── gold_indicadores_sustentabilidade.csv
│   ├── gold_indice_concentracao.csv
│   ├── gold_municipios_emergentes.csv
│   ├── gold_perfil_regional.csv
│   ├── gold_ranking_estados.csv
│   └── gold_shift_share_analysis.csv
├── relatorio
│   ├── estilo.css
│   └── relatorio_medallion_bigquery_final.qmd
├── script
│   └── pipeline_pam_final.R
└── README.md</code></pre>
</section>
<section id="fonte-dos-dados" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="fonte-dos-dados">Fonte dos dados</h2>
<p><strong>IBGE – Pesquisa Agrícola Municipal (PAM)</strong>, acessada via Base dos Dados. São analisadas as culturas de <strong>soja, milho e arroz</strong>.</p>
</section>
<section id="requisitos-para-execução" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="requisitos-para-execução">Requisitos para execução</h2>
<p><strong>Para rodar este projeto, é necessário:</strong></p>
<ol type="1">
<li><p>Um projeto ativo no Google Cloud Platform (GCP) Qualquer projeto válido funciona (não precisa ser o mesmo do autor).</p></li>
<li><p>BigQuery habilitado no projeto.</p></li>
<li><p>Credenciais de acesso configuradas Recomenda-se o uso de uma service account com permissões:</p></li>
<li><p>Variáveis de ambiente configuradas:</p></li>
</ol>
<pre><code>GOOGLE_APPLICATION_CREDENTIALS="/caminho/para/sua-chave.json"
GCP_PROJECT_ID="seu-projeto-gcp"
BQ_DATASET_ID="analise_lavouras"
BD_BILLING_ID="seu-projeto-gcp"</code></pre>
<blockquote class="blockquote">
<p><strong>Essas variáveis permitem que o mesmo código seja executado em diferentes ambientes sem alterações no script.</strong></p>
</blockquote>
</section>
<section id="execução" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="execução">Execução</h2>
<p>Execute o script principal:</p>
<div class="sourceCode" id="cb3" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb3-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">source</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"script/pipeline_pam_final.R"</span>)</span></code></pre></div>
<p><strong>O pipeline irá:</strong></p>
<ol type="1">
<li><p>Ingerir dados do IBGE PAM via BigQuery (Bronze);</p></li>
<li><p>Processar e gerar tabelas enriquecidas e agregadas (Silver);</p></li>
<li><p>Calcular métricas analíticas consolidadas (Gold);</p></li>
<li><p>Salvar os resultados localmente por camada;</p></li>
<li><p>Criar datasets separados no BigQuery e exportar todas as tabelas.</p></li>
</ol>
</section>
<section id="licença" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="licença">Licença</h2>
<p>MIT.</p>


</section>
</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>BigQuery</category>
  <category>bigdata</category>
  <category>google_cloud</category>
  <category>data_engineering</category>
  <category>medallion_architecture</category>
  <category>agriculture</category>
  <category>IBGE</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-12-12-bigquery_pam.html</guid>
  <pubDate>Fri, 12 Dec 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/bigquery.png" medium="image" type="image/png" height="96" width="144"/>
</item>
<item>
  <title>Projeto - Análise de Desmatamento e Produção Agrícola no Brasil</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-12-12-desmatamento.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="análise-de-desmatamento-e-produção-agrícola-no-brasil-2015-2021" class="level1">
<h1>Análise de Desmatamento e Produção Agrícola no Brasil (2015-2021)</h1>
<section id="contextualização" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="contextualização">Contextualização</h2>
<p><strong>Obs: Desenvolvi esse trabalho em 2024, mas não havia publicado para rede. Pretendo ampliar as análises, culturas e anos.</strong></p>
<p>Este projeto analisa a relação entre produção agrícola das principais culturas brasileiras (soja, milho e arroz) e o desmatamento em municípios do país. A análise integra dados oficiais do IBGE e INPE para identificar padrões espaciais e temporais, classificar municípios por risco ambiental e desenvolver modelos preditivos.</p>
</section>
<section id="objetivos" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="objetivos">Objetivos</h2>
<ul>
<li>Mapear espacialmente municípios com maior desmatamento e produção agrícola</li>
<li>Classificar municípios por nível de risco ambiental (baixo, médio, alto)</li>
<li>Analisar séries temporais para identificar tendências de desmatamento e produção</li>
<li>Desenvolver modelo preditivo usando Random Forest para estimar desmatamento</li>
<li>Identificar variáveis-chave que mais contribuem para o desmatamento</li>
</ul>
</section>
<section id="relatório-com-os-principais-resultados" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="relatório-com-os-principais-resultados">Relatório com os principais resultados</h2>
<p>Pessoal, sempre gosto de construir os <strong>scripts.R</strong> e um <strong>relatório.qmd</strong> nos meus projetos.</p>
<ol type="1">
<li><p>Vocês podem acessar o relatório em HTML <a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/analisedesmatamento/"><strong><code>aqui</code></strong></a>.</p></li>
<li><p>Repositório completo no <a href="https://github.com/JenniferLopes/risco_desmatamento"><strong><code>GitHub</code></strong></a>.</p></li>
</ol>
</section>
<section id="fontes-de-dados" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="fontes-de-dados">Fontes de dados</h2>
<p><strong>Produção Agrícola Municipal (PAM) - IBGE:</strong></p>
<ul>
<li><p>Produção total (toneladas)</p></li>
<li><p>Área colhida (hectares)</p></li>
<li><p>Valor da produção</p></li>
<li><p>Culturas: soja, milho e arroz em grão</p></li>
</ul>
<p><strong>Programa de Monitoramento do Desmatamento (PRODES) - INPE:</strong></p>
<ul>
<li><p>Desmatamento anual (hectares)</p></li>
<li><p>Área total municipal</p></li>
<li><p>Cobertura vegetal natural</p></li>
</ul>
<p>Ambas as fontes foram acessadas via Base dos Dados (BigQuery), cobrindo o período de 2015 a 2021.</p>
</section>
<section id="metodologia" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="metodologia">Metodologia</h2>
<section id="extração-e-integração-de-dados" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="extração-e-integração-de-dados">1. Extração e integração de dados</h3>
<ul>
<li>Conexão ao BigQuery para extração de dados PAM e PRODES</li>
<li>Integração das bases por município e ano</li>
<li>Validação e limpeza de dados inconsistentes</li>
</ul>
</section>
<section id="features" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="features">2. Features</h3>
<p><strong>Criação de variáveis derivadas para análise:</strong></p>
<ul>
<li><p><strong>Temporais:</strong> lags de desmatamento, médias móveis, crescimento de produção</p></li>
<li><p><strong>Eficiência:</strong> produtividade (ton/ha), risco por tonelada (ha/ton)</p></li>
<li><p><strong>Pressão ambiental:</strong> relação entre área cultivada e vegetação natural</p></li>
<li><p><strong>Classificação:</strong> classes de risco baseadas em percentis</p></li>
</ul>
</section>
<section id="modelagem-preditiva" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="modelagem-preditiva">3. Modelagem preditiva</h3>
<ul>
<li><strong>Divisão temporal:</strong> treino (2015-2019), validação (2020), teste
<ol start="2021" type="1">
<li></li>
</ol></li>
<li><strong>Algoritmo:</strong> Random Forest com 300 árvores</li>
<li><strong>Features:</strong> 9 variáveis selecionadas (produção, área, produtividade, histórico de desmatamento, etc.)</li>
<li><strong>Avaliação:</strong> MAE, RMSE, R², MAPE</li>
</ul>
</section>
<section id="análise-exploratória" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="análise-exploratória">4. Análise Exploratória</h3>
<ul>
<li>Estatísticas descritivas por classe de risco</li>
<li>Análise temporal agregada</li>
<li>Distribuição espacial do desmatamento</li>
</ul>
</section>
<section id="visualizações" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="visualizações">5. Visualizações</h3>
<ul>
<li>Gráficos de importância de variáveis</li>
<li>Scatter plots de produção vs desmatamento</li>
<li>Mapas interativos (Leaflet)</li>
</ul>
</section>
</section>
<section id="estrutura-do-projeto" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="estrutura-do-projeto">Estrutura do Projeto</h2>
<pre><code>risco_desmatamento/
├── .gitignore
├── .Rprofile
├── renv/
├── renv.lock
├── risco_desmatamento.Rproj
├── README.md
├── scripts/
│   └── risco_desmatamento.R
├── outputs/
│   ├── figures/
│   ├── tables/
│   │   ├── analise_descritiva_por_risco.csv
│   │   ├── analise_descritiva_temporal.csv
│   │   ├── dataset_integrado.csv
│   │   ├── metricas_modelo.csv
│   │   ├── predicoes_teste.csv
│   │   ├── relatorio_execucao.csv
│   │   └── top50_municipios_2021.csv
│   └── maps/
│       ├── mapa_1_top_risco.html
│       ├── mapa_1_top_risco_files/
│       ├── mapa_2_intensidade.html
│       ├── mapa_2_intensidade_files/
│       ├── mapa_3_eficiencia.html
│       ├── mapa_3_eficiencia_files/
│       ├── mapa_4_estados.html
│       └── mapa_4_estados_files/</code></pre>
</section>
<section id="resultados-principais" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="resultados-principais">Resultados principais</h2>
<section id="classificação-de-risco" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="classificação-de-risco">Classificação de risco</h3>
<p><strong>Municípios classificados em três categorias baseadas na relação desmatamento/produção:</strong></p>
<ul>
<li><p><strong>Baixo risco:</strong> Alta produção com baixo desmatamento relativo</p></li>
<li><p><strong>Médio risco:</strong> Equilíbrio intermediário</p></li>
<li><p><strong>Alto risco:</strong> Desmatamento desproporcional à produção</p></li>
</ul>
</section>
<section id="modelo-preditivo" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="modelo-preditivo">Modelo preditivo</h3>
<p>O Random Forest demonstrou capacidade de estimar desmatamento com base em variáveis agrícolas e históricas. As variáveis mais importantes incluem:</p>
<ul>
<li><p>Histórico de desmatamento (lags 1 e 2)</p></li>
<li><p>Área colhida total</p></li>
<li><p>Pressão sobre vegetação natural</p></li>
<li><p>Produção total</p></li>
</ul>
</section>
<section id="padrões-identificados" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="padrões-identificados">Padrões identificados</h3>
<ul>
<li>Forte concentração de desmatamento em estados da fronteira agrícola</li>
<li>Correlação espacial entre municípios vizinhos</li>
<li>Inércia no processo de desmatamento (municípios com histórico elevado mantêm padrão)</li>
<li>Relação não-linear entre produção e desmatamento</li>
</ul>
</section>
</section>
<section id="como-usar" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="como-usar">Como usar</h2>
<section id="requisitos" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="requisitos">Requisitos</h3>
<div class="sourceCode" id="cb2" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb2-1"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Instalar pacotes necessários</span></span>
<span id="cb2-2"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">install.packages</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"pacman"</span>)</span>
<span id="cb2-3"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">library</span>(pacman)</span>
<span id="cb2-4"></span>
<span id="cb2-5">pacman<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">p_load</span>(</span>
<span id="cb2-6">  dplyr,</span>
<span id="cb2-7">  tidyr,</span>
<span id="cb2-8">  ggplot2,</span>
<span id="cb2-9">  scales,</span>
<span id="cb2-10">  zoo,</span>
<span id="cb2-11">  DBI,</span>
<span id="cb2-12">  bigrquery,</span>
<span id="cb2-13">  sf,</span>
<span id="cb2-14">  geobr,</span>
<span id="cb2-15">  leaflet,</span>
<span id="cb2-16">  randomForest,</span>
<span id="cb2-17">  skimr,</span>
<span id="cb2-18">  rsample,</span>
<span id="cb2-19">  yardstick,</span>
<span id="cb2-20">  tibble,</span>
<span id="cb2-21">  stringr,</span>
<span id="cb2-22">  readr,</span>
<span id="cb2-23">  htmltools,</span>
<span id="cb2-24">  htmlwidgets)</span></code></pre></div>
</section>
<section id="executar-análise-completa" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="executar-análise-completa">Executar Análise Completa</h3>
<div class="sourceCode" id="cb3" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb3-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">source</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"risco_desmatamento.R"</span>)</span></code></pre></div>
<ol type="1">
<li><p>Este script executa todo o pipeline:</p></li>
<li><p>Extração de dados do BigQuery</p></li>
<li><p>Processamento e engenharia de features</p></li>
<li><p>Análise exploratória</p></li>
<li><p>Modelagem preditiva</p></li>
<li><p>Geração de visualizações</p></li>
<li><p>Exportação de resultados</p></li>
</ol>
</section>
<section id="acessar-resultados" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="acessar-resultados">Acessar resultados</h3>
<p><strong>Tabelas (CSV):</strong></p>
<ol type="1">
<li><p><code>dataset_integrado.csv</code>: Base completa processada</p></li>
<li><p><code>top50_municipios_2021.csv</code>: Municípios com maior desmatamento</p></li>
<li><p><code>predicoes_teste.csv</code>: Previsões do modelo</p></li>
<li><p><code>metricas_modelo.csv</code>: Métricas de avaliação</p></li>
<li><p><code>analise_descritiva_*.csv</code>: Estatísticas</p></li>
</ol>
<p><strong>Visualizações:</strong></p>
<ol type="1">
<li><p><code>figures/</code>: Gráficos</p></li>
<li><p><code>maps/</code>: Mapas interativos HTML (abrir no navegador)</p></li>
</ol>
<p><strong>Modelo:</strong></p>
<ul>
<li><code>models/modelo_rf.rds</code>: Modelo Random Forest</li>
</ul>
</section>
</section>
<section id="aplicações" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="aplicações">Aplicações</h2>
<ul>
<li>Identificação de municípios prioritários para fiscalização</li>
<li>Monitoramento de áreas de alto risco</li>
<li>Avaliação de efetividade de políticas ambientais</li>
</ul>
<section id="setor-produtivo" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="setor-produtivo">Setor Produtivo</h3>
<ul>
<li>Benchmarking de eficiência produtiva</li>
<li>Planejamento de expansão sustentável</li>
<li>Subsídio para certificações ambientais</li>
</ul>
</section>
</section>
<section id="limitações" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="limitações">Limitações</h2>
<ul>
<li>Período de 7 anos pode não capturar ciclos longos</li>
<li>Foco limitado a três culturas principais</li>
<li>Variáveis omitidas (preços, políticas, infraestrutura)</li>
</ul>
</section>
<section id="próximos-passos" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="próximos-passos">Próximos passos</h2>
<ul>
<li>Incorporar variáveis socioeconômicas</li>
<li>Expandir análise para outras culturas</li>
<li>Integrar dados de fiscalização ambiental</li>
<li>Desenvolver modelos de previsão de longo prazo</li>
<li>Analisar efeitos de políticas específicas</li>
</ul>
</section>
<section id="autoria" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="autoria">Autoria</h2>
<p><strong>Jennifer Luz Lopes</strong></p>
<ul>
<li><p><strong>Portfólio:</strong> <a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/" class="uri">https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/</a></p></li>
<li><p><strong>GitHub:</strong> <a href="https://github.com/JenniferLopes" class="uri">https://github.com/JenniferLopes</a></p></li>
</ul>
</section>
<section id="licença" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="licença">Licença</h2>
<p>MIT.</p>
</section>
<section id="referências" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="referências">Referências</h2>
<ul>
<li>IBGE - Produção Agrícola Municipal (PAM)</li>
<li>INPE - Programa de Monitoramento do Desmatamento (PRODES)</li>
<li>Base dos Dados - <a href="https://basedosdados.org/" class="uri">https://basedosdados.org/</a></li>
</ul>


</section>
</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>BigQuery</category>
  <category>bigdata</category>
  <category>google_cloud</category>
  <category>data_engineering</category>
  <category>agriculture</category>
  <category>IBGE</category>
  <category>INPE</category>
  <category>ML</category>
  <category>sf/geobr</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-12-12-desmatamento.html</guid>
  <pubDate>Thu, 11 Dec 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/desmatamento.png" medium="image" type="image/png" height="96" width="144"/>
</item>
<item>
  <title>Projeto - Previsão da produtividade de arroz em casca</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-12-12-machine_rice.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="previsão-da-produtividade-de-arroz-em-casca-com-tidymodels" class="level1">
<h1>Previsão da produtividade de arroz em casca com tidymodels</h1>
<ul>
<li><p>Pipeline completo de Machine Learning em R</p></li>
<li><p>Este repositório apresenta um pipeline para prever a produtividade de arroz (paddy yield) usando o ecossistema <strong>tidymodels</strong>.</p></li>
<li><p>O projeto inclui pré-processamento, engenharia de atributos, tuning, comparação de modelos, retreinamento e diagnóstico completo dos resíduos.</p></li>
</ul>
<section id="relatório-html" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="relatório-html">Relatório HTML</h2>
<p>Leia o relatório com todas as etapas e explicações <a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/previsao-produtividade-tidymodels/"><strong><code>aqui</code></strong></a><strong><code>.</code></strong></p>
</section>
<section id="repositório-do-github" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="repositório-do-github">Repositório do GitHub</h2>
<p>Acesse o repositório completo <a href="https://github.com/JenniferLopes/machine_learning_projeto"><strong><code>aqui</code></strong></a><strong><code>.</code></strong></p>
</section>
<section id="livro-utilizado-para-reproduzir-as-etapas-da-modelagem" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="livro-utilizado-para-reproduzir-as-etapas-da-modelagem">Livro utilizado para reproduzir as etapas da modelagem</h2>
<p><a href="https://www.tmwr.org/"><img src="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/tidy.png" class="img-fluid" width="217"></a></p>
</section>
<section id="objetivo" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="objetivo">1. Objetivo</h2>
<p>Construir um fluxo completo de modelagem para prever produtividade de arroz (kg/ha) a partir de variáveis agronômicas, climáticas e operacionais do <a href="https://archive.ics.uci.edu/dataset/1186/paddy+dataset"><strong>Paddy Dataset (UCI, 2023)</strong></a>.</p>
</section>
<section id="motivação" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="motivação">2. Motivação</h2>
<p>Trabalhei com arroz desde a graduação até o doutorado, sempre na área de melhoramento genético. Eu nunca havia trabalhado com variáveis operacionais e ambientais como as deste dataset, e buscava um banco rico para aplicar técnicas modernas de Machine Learning. O Paddy Dataset foi a escolha ideal para essa exploração.</p>
</section>
<section id="sobre-o-dataset" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="sobre-o-dataset">3. Sobre o Dataset</h2>
<ul>
<li>2789 observações</li>
<li>45 variáveis preditoras completas (sem NA)</li>
<li>Talhões do estado de Tamil Nadu (Índia)</li>
<li>Variáveis de clima, irrigação, adubação, manejo, temperatura e produtividade</li>
</ul>
<p><strong>Fonte: Subramaniyan (2023), UCI Machine Learning Repository.</strong></p>
</section>
<section id="pipeline-de-modelagem" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="pipeline-de-modelagem">4. Pipeline de Modelagem</h2>
<p><strong>O pipeline inclui:</strong></p>
<ol type="1">
<li><strong>Carregamento e limpeza dos dados</strong></li>
<li><strong>Estatística descritiva e identificação da escala da resposta</strong></li>
<li><strong>Split estratificado (80/20)</strong></li>
<li><strong>Validação cruzada (5-Fold)</strong></li>
<li><strong>Recipe completa com engenharia de atributos</strong>
<ul>
<li>fertilizante/ha</li>
<li>densidade de semeadura</li>
<li>efeitos de chuva por janelas</li>
<li>água total e água por hectare</li>
<li>médias e amplitudes térmicas</li>
<li>métricas de investimento</li>
<li>imputação, normalização, dummies e Yeo-Johnson</li>
</ul></li>
<li><strong>Modelos utilizados</strong>
<ul>
<li>Random Forest (ranger)</li>
<li>XGBoost</li>
</ul></li>
<li><strong>Tuning com grid regular</strong></li>
<li><strong>Comparação Random Forest vs XGBoost</strong></li>
<li><strong>Treino Final com hiperparâmetros ótimos</strong></li>
<li><strong>Avaliação no conjunto de teste</strong></li>
<li><strong>Função de previsão para novos dados</strong></li>
<li><strong>Função de retreinamento</strong></li>
<li><strong>Análise completa de resíduos e gráficos de diagnóstico</strong></li>
</ol>
</section>
<section id="resultados-principais" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="resultados-principais">5. Resultados Principais</h2>
<p>Modelo vencedor: <strong>Random Forest</strong></p>
<p><strong>Desempenho no teste:</strong></p>
<ul>
<li><p>RMSE ~ <strong>796.72 kg/ha</strong></p></li>
<li><p>R² ~ <strong>0.9921</strong></p></li>
<li><p>MAE ~ <strong>569.86 kg/ha</strong></p></li>
</ul>
<blockquote class="blockquote">
<p>Esses valores indicam excelente capacidade de generalização e baixa taxa de erro considerando a escala dos dados.</p>
</blockquote>
</section>
<section id="estrutura-do-repositório" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="estrutura-do-repositório">6. Estrutura do Repositório</h2>
<pre><code>├── data
│   ├── data_example.xlsx
│   ├── new_data.xlsx
│   ├── novos_api.csv
│   ├── novos_dados_paddy.csv
│   └── paddydataset.csv
├── estilo.css
├── imagens
│   ├── artigo.JPG
│   └── etapas.png
├── machine_learning_portifólio.Rproj
├── outputs
│   ├── modelo_paddy_final.rds
│   ├── modelo_paddy_retreinado.rds
│   ├── model_comparison.csv
│   ├── receita_preprocessamento.rds
│   ├── test_metrics.csv
│   └── test_predictions.csv
├── paddy_ml.qmd
├── README.md
└── scripts
    └── paddy_ml.r</code></pre>
</section>
<section id="como-reproduzir" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="como-reproduzir">7. Como Reproduzir</h2>
<section id="instale-os-pacotes" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="instale-os-pacotes">Instale os pacotes</h3>
<div class="sourceCode" id="cb2" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb2-1"><span class="cf" style="color: #003B4F;
background-color: null;
font-weight: bold;
font-style: inherit;">if</span> (<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">!</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">requireNamespace</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"pacman"</span>)) <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">install.packages</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"pacman"</span>)</span>
<span id="cb2-2">pacman<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">p_load</span>(tidymodels, tidyverse, skimr, janitor, ranger, xgboost,</span>
<span id="cb2-3">               doParallel, glue, vip, patchwork)</span></code></pre></div>
</section>
<section id="carregue-os-dados" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="carregue-os-dados">Carregue os dados</h3>
<div class="sourceCode" id="cb3" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb3-1">df_raw <span class="ot" style="color: #003B4F;
background-color: null;
font-style: inherit;">&lt;-</span> <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">read_csv</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"data/paddydataset.csv"</span>) <span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">|&gt;</span> <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">clean_names</span>()</span></code></pre></div>
</section>
<section id="execute-o-pipeline-principal" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="execute-o-pipeline-principal">Execute o pipeline principal</h3>
<p>O script segue a ordem lógica do processo, por exemplo:</p>
<p>1. <code>01_preprocessamento</code></p>
<p>2. <code>02_treinamento</code></p>
<p>3. <code>03_avaliacao</code></p>
<p>4. <code>04_retreinamento</code></p>
</section>
</section>
<section id="previsões-em-novos-dados" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="previsões-em-novos-dados">8. Previsões em novos dados</h2>
<div class="sourceCode" id="cb4" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb4-1">previsoes <span class="ot" style="color: #003B4F;
background-color: null;
font-style: inherit;">&lt;-</span> <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">predict_yield</span>(novos_dados)</span></code></pre></div>
</section>
<section id="retreinamento-com-novos-dados" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="retreinamento-com-novos-dados">9. Retreinamento com novos dados</h2>
<div class="sourceCode" id="cb5" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb5-1">modelo_atualizado <span class="ot" style="color: #003B4F;
background-color: null;
font-style: inherit;">&lt;-</span> <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">retrain_model</span>(novos_dados, <span class="at" style="color: #657422;
background-color: null;
font-style: inherit;">original_data =</span> train_data)</span></code></pre></div>
</section>
<section id="diagnóstico-dos-resíduos" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="diagnóstico-dos-resíduos">10. Diagnóstico dos Resíduos</h2>
<p><strong>Foram gerados:</strong></p>
<ul>
<li><p>Gráfico Predito vs Observado</p></li>
<li><p>Distribuição dos Resíduos</p></li>
<li><p>Resíduos vs Preditos</p></li>
<li><p>Q-Q Plot</p></li>
<li><p>Painel combinado (patchwork)</p></li>
</ul>
<blockquote class="blockquote">
<p><strong>Esses gráficos confirmam ausência de viés, normalidade aproximada dos resíduos e bom ajuste geral.</strong></p>
</blockquote>
</section>
<section id="citação-do-dataset" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="citação-do-dataset">11. Citação do Dataset</h2>
<pre><code>@misc{paddy_dataset_1186,
  author       = {Subramaniyan, Muthukumaran},
  title        = {Paddy Dataset},
  year         = {2023},
  howpublished = {UCI Machine Learning Repository},
  note         = {DOI: https://doi.org/10.24432/C55W3J}
}</code></pre>
</section>
<section id="licença" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="licença">12. Licença</h2>
<p>MIT.</p>


</section>
</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>Machine Learning</category>
  <category>Tidymodels</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-12-12-machine_rice.html</guid>
  <pubDate>Mon, 08 Dec 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/machine_rice.png" medium="image" type="image/png" height="103" width="144"/>
</item>
<item>
  <title>Curso Positron</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-12-01-curso positron.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="curso-positron-ide" class="level1">
<h1>Curso Positron IDE</h1>
<p><a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/positron-ide/#/title-slide"><img src="https://img.shields.io/badge/Apresenta%C3%A7%C3%A3o-224573?style=for-the-badge&amp;labelColor=6B4F4F.png" class="img-fluid" alt="Apresentação"></a> <a href="https://www.youtube.com/watch?v=eBEIpfHpYA4"><img src="https://img.shields.io/badge/YouTube-224573?style=for-the-badge&amp;labelColor=6B4F4F&amp;logo=youtube&amp;logoColor=FFFFFF.png" class="img-fluid" alt="YouTube"></a> <a href="https://github.com/JenniferLopes/curso_positron_final"><img src="https://img.shields.io/badge/GitHub-224573?style=for-the-badge&amp;labelColor=6B4F4F&amp;logo=github&amp;logoColor=FFFFFF.png" class="img-fluid" alt="GitHub"></a></p>
<section id="o-que-é-positron" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="o-que-é-positron">O que é Positron?</h2>
<p>O <strong>Positron</strong> é uma IDE (Ambiente de Desenvolvimento Integrado) de última geração desenvolvida pela Posit, voltada para ciência de dados em <strong>Python</strong> e <strong>R</strong>.</p>
<p>Baseado no VS Code (um fork do Code OSS), o Positron combina o poder de uma IDE completa com ferramentas interativas de ciência de dados, oferecendo uma interface moderna e performática para análise de dados.</p>
<p>Este curso foi desenvolvido pela <strong>R-Ladies Goiânia</strong> para auxiliar na transição do RStudio para o Positron, apresentando suas principais funcionalidades e diferenciais.</p>
</section>
<section id="objetivos" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="objetivos">Objetivos</h2>
<ul>
<li>Conhecer a interface e componentes do Positron</li>
<li>Dominar os atalhos essenciais</li>
<li>Aprender a trabalhar com projetos no Positron</li>
<li>Realizar análise de dados com as novas ferramentas</li>
<li>Criar relatórios com Quarto</li>
</ul>
</section>
<section id="pré-requisitos" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="pré-requisitos">Pré-requisitos</h2>
<p>Antes de iniciar o curso, certifique-se de ter:</p>
<ol type="1">
<li><strong>R 4.2 ou superior</strong> instalado
<ul>
<li>Download: <a href="https://cloud.r-project.org/" class="uri">https://cloud.r-project.org/</a></li>
</ul></li>
<li><strong>Positron IDE</strong> instalado
<ul>
<li>Download: <a href="https://positron.posit.co/install.html" class="uri">https://positron.posit.co/install.html</a></li>
</ul></li>
<li><strong>Pacotes R necessários</strong>:
<ul>
<li><code>tidyverse</code></li>
</ul></li>
</ol>
<p><strong>Nota para usuários Windows</strong>: O Positron não inclui o <a href="https://cran.r-project.org/bin/windows/Rtools/">Rtools</a> atualmente. Instale-o separadamente se necessário.</p>
</section>
<section id="como-baixar-o-material-do-curso" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="como-baixar-o-material-do-curso">Como Baixar o Material do Curso</h2>
<section id="passo-1-baixar-o-repositório" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="passo-1-baixar-o-repositório">Passo 1: Baixar o repositório</h3>
<ol type="1">
<li>Acesse a página do repositório no GitHub</li>
<li>Clique no botão verde <strong>Code</strong></li>
<li>Selecione <strong>Download ZIP</strong></li>
</ol>
</section>
<section id="passo-2-extrair-e-salvar" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="passo-2-extrair-e-salvar">Passo 2: Extrair e salvar</h3>
<ol type="1">
<li>Extraia o arquivo ZIP baixado</li>
<li>Salve a pasta em um local de <strong>fácil acesso</strong> no seu computador
<ul>
<li>Exemplos: <code>Documentos/Cursos/</code>, <code>Desktop/</code>, <code>C:/Projetos/</code></li>
</ul></li>
<li>Anote o caminho da pasta para usar no próximo passo</li>
</ol>
</section>
<section id="passo-3-abrir-no-positron" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="passo-3-abrir-no-positron">Passo 3: Abrir no Positron</h3>
<ol type="1">
<li>Abra o <strong>Positron IDE</strong></li>
<li>No menu superior, clique em <strong>File</strong> → <strong>Open Folder</strong></li>
<li>Navegue até a pasta extraída do curso</li>
<li>Selecione a pasta e clique em <strong>Selecionar Pasta</strong> (ou <strong>Open</strong>)</li>
</ol>
<p>Pronto! Agora você está pronto para começar o curso.</p>
</section>
</section>
<section id="sobre-a-r-ladies-goiânia" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="sobre-a-r-ladies-goiânia">Sobre a R-Ladies Goiânia</h2>
<p>A <strong>R-Ladies Goiânia</strong> é um capítulo local da organização global R-Ladies, que promove a diversidade de gênero na comunidade R.</p>
<p><strong>Nossas Redes</strong>: <a href="https://linktr.ee/rladiesgoiania" class="uri">https://linktr.ee/rladiesgoiania</a></p>
</section>
<section id="licença" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="licença">Licença</h2>
<p>Material desenvolvido para R-Ladies Goiânia para fins educacionais.</p>
<hr>
<p><em>Desenvolvido para R-Ladies Goiânia</em></p>


</section>
</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>Posit</category>
  <category>IDE</category>
  <category>Curso</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-12-01-curso positron.html</guid>
  <pubDate>Sun, 07 Dec 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/positron.png" medium="image" type="image/png" height="81" width="144"/>
</item>
<item>
  <title>Gerenciamento de Projetos em R</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-12-01-gerenciamento_projetos.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="tutorial-gerenciamento-de-projetos-em-r" class="level1">
<h1>Tutorial: Gerenciamento de Projetos em R</h1>
<blockquote class="blockquote">
<p><strong>Criando projetos, manipulando arquivos e organizando estruturas no R</strong><br>
Pacotes: <code>{fs}</code>, <code>{usethis}</code> e <code>{here}</code></p>
</blockquote>
<p><a href="https://www.rladiesgyn.com/"><img src="https://img.shields.io/badge/R--Ladies%20Goi%C3%A2nia-224573?style=for-the-badge&amp;labelColor=6B4F4F.png" class="img-fluid" alt="R-Ladies Goiânia"></a> <a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/organizacao_projetos_r/#/title-slide"><img src="https://img.shields.io/badge/Apresenta%C3%A7%C3%A3o-224573?style=for-the-badge&amp;labelColor=6B4F4F.png" class="img-fluid" alt="Apresentação"></a> <a href="https://github.com/JenniferLopes/Gerenciamento_projetos_no_R"><img src="https://img.shields.io/badge/GitHub-Reposit%C3%B3rio-224573?style=for-the-badge&amp;labelColor=6B4F4F&amp;logo=github&amp;logoColor=FFFFFF.png" class="img-fluid" alt="GitHub"></a></p>
<hr>
<section id="olá" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="olá">Olá</h2>
<p>Organizar projetos de análise de dados é um desafio comum para quem está começando e até para quem já tem experiência em programação com R. Quantas vezes você já se deparou com códigos que funcionavam perfeitamente no seu computador, mas quebravam quando compartilhados com colegas? Ou passou horas ajustando caminhos de arquivos porque mudou a estrutura de pastas? A boa notícia é que existem pacotes que resolvem esses problemas de forma definitiva</p>
</section>
<section id="sobre-o-projeto" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="sobre-o-projeto">Sobre o projeto</h2>
<p>Este repositório contém um <strong>guia prático e completo</strong> desenvolvido para a comunidade <strong>R-Ladies Goiânia</strong>, focado em três pilares essenciais para organização e gerenciamento de projetos em R:</p>
<ul>
<li><strong><code>{usethis}</code></strong> - Criação de projetos reprodutíveis e configuração de infraestrutura</li>
<li><strong><code>{fs}</code></strong> - Manipulação segura e multiplataforma de arquivos e diretórios</li>
<li><strong><code>{here}</code></strong> - Garantia de caminhos consistentes e relativos ao projeto</li>
</ul>
<section id="objetivos" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="objetivos">Objetivos</h3>
<ul>
<li>Ensinar boas práticas de organização de projetos em R</li>
<li>Demonstrar o uso de ferramentas modernas para gerenciamento de arquivos</li>
<li>Promover reprodutibilidade e portabilidade de código</li>
<li>Eliminar o uso de <code>setwd()</code> e caminhos absolutos</li>
</ul>
<hr>
</section>
</section>
<section id="como-usar-este-tutorial" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="como-usar-este-tutorial">Como usar este tutorial</h2>
<section id="pré-requisitos" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="pré-requisitos">Pré-requisitos</h3>
<ul>
<li>R (versão ≥ 4.0.0)</li>
<li>RStudio (recomendado)</li>
<li>Pacotes necessários:</li>
</ul>
<div class="sourceCode" id="cb1" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb1-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">install.packages</span>(<span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">c</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"usethis"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"fs"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"here"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"quarto"</span>))</span></code></pre></div>
</section>
<section id="passo-a-passo" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="passo-a-passo">Passo a passo</h3>
<ol type="1">
<li><p><strong>Clone ou baixe este repositório</strong></p>
<div class="sourceCode" id="cb2" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode bash code-with-copy"><code class="sourceCode bash"><span id="cb2-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">git</span> clone https://github.com/seu-usuario/tutorial-fs-usethis-here.git</span></code></pre></div></li>
<li><p><strong>Abra o projeto no RStudio</strong></p>
<ul>
<li>Clique duas vezes no arquivo <code>.Rproj</code></li>
</ul></li>
<li><p><strong>Renderize o documento</strong></p>
<div class="sourceCode" id="cb3" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb3-1">quarto<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">quarto_render</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"index.qmd"</span>)</span></code></pre></div></li>
<li><p><strong>Siga os exemplos interativamente</strong></p>
<ul>
<li>Execute cada chunk de código sequencialmente</li>
<li>Pratique modificando os exemplos</li>
</ul></li>
</ol>
<hr>
</section>
</section>
<section id="tutorial" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="tutorial">Tutorial</h2>
<section id="criando-projetos-com-usethis" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="criando-projetos-com-usethis">1. Criando projetos com <code>{usethis}</code></h3>
<p>Aprenda a criar projetos estruturados e configurar infraestrutura:</p>
<div class="sourceCode" id="cb4" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb4-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">library</span>(usethis)</span>
<span id="cb4-2"></span>
<span id="cb4-3"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Criar novo projeto</span></span>
<span id="cb4-4"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">create_project</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"meu_projeto"</span>)</span>
<span id="cb4-5"></span>
<span id="cb4-6"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Inicializar Git</span></span>
<span id="cb4-7"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">use_git</span>()</span>
<span id="cb4-8"></span>
<span id="cb4-9"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Criar repositório no GitHub</span></span>
<span id="cb4-10"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">use_github</span>()</span></code></pre></div>
</section>
<section id="manipulando-arquivos-com-fs" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="manipulando-arquivos-com-fs">2. Manipulando arquivos com <code>{fs}</code></h3>
<p>Domine operações de arquivos de forma segura e consistente:</p>
<div class="sourceCode" id="cb5" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb5-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">library</span>(fs)</span>
<span id="cb5-2"></span>
<span id="cb5-3"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Criar estrutura de pastas</span></span>
<span id="cb5-4"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">dir_create</span>(<span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"data"</span>, <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">c</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"raw"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"clean"</span>)))</span>
<span id="cb5-5"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">dir_create</span>(<span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">c</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"scripts"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"outputs"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"figures"</span>)))</span>
<span id="cb5-6"></span>
<span id="cb5-7"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Listar arquivos</span></span>
<span id="cb5-8"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">dir_ls</span>(<span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"data"</span>))</span>
<span id="cb5-9"></span>
<span id="cb5-10"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Copiar e mover</span></span>
<span id="cb5-11"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">file_copy</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"origem.csv"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"destino.csv"</span>)</span>
<span id="cb5-12"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">file_move</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"arquivo.txt"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"nova_pasta/arquivo.txt"</span>)</span></code></pre></div>
</section>
<section id="caminhos-relativos-com-here" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="caminhos-relativos-com-here">3. Caminhos relativos com <code>{here}</code></h3>
<p>Garanta portabilidade do seu código:</p>
<div class="sourceCode" id="cb6" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb6-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">library</span>(here)</span>
<span id="cb6-2"></span>
<span id="cb6-3"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Sempre use here() para caminhos</span></span>
<span id="cb6-4">dados <span class="ot" style="color: #003B4F;
background-color: null;
font-style: inherit;">&lt;-</span> <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">read.csv</span>(<span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"data"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"raw"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"dados.csv"</span>))</span>
<span id="cb6-5"></span>
<span id="cb6-6"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Funciona em qualquer sistema operacional!</span></span>
<span id="cb6-7"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">ggsave</span>(<span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"figures"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"grafico.png"</span>))</span></code></pre></div>
<hr>
</section>
</section>
<section id="principais-funcionalidades-do-fs" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="principais-funcionalidades-do-fs">Principais funcionalidades do <code>{fs}</code></h2>
<table class="caption-top table">
<thead>
<tr class="header">
<th>Função</th>
<th>Descrição</th>
<th>Exemplo</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td><code>dir_create()</code></td>
<td>Cria diretórios</td>
<td><code>dir_create("data/raw")</code></td>
</tr>
<tr class="even">
<td><code>dir_ls()</code></td>
<td>Lista conteúdo</td>
<td><code>dir_ls("data", glob = "*.csv")</code></td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><code>dir_tree()</code></td>
<td>Visualiza estrutura</td>
<td><code>dir_tree(here())</code></td>
</tr>
<tr class="even">
<td><code>file_create()</code></td>
<td>Cria arquivos</td>
<td><code>file_create("script.R")</code></td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><code>file_copy()</code></td>
<td>Copia arquivos</td>
<td><code>file_copy("a.txt", "b.txt")</code></td>
</tr>
<tr class="even">
<td><code>file_move()</code></td>
<td>Move/renomeia</td>
<td><code>file_move("old.R", "new.R")</code></td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><code>file_delete()</code></td>
<td>Deleta arquivos</td>
<td><code>file_delete("temp.txt")</code></td>
</tr>
<tr class="even">
<td><code>file_info()</code></td>
<td>Informações detalhadas</td>
<td><code>file_info("data.csv")</code></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<hr>
</section>
<section id="por-que-usar-estes-pacotes" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="por-que-usar-estes-pacotes">Por que usar estes pacotes?</h2>
<section id="problema-comum" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="problema-comum">Problema comum</h3>
<div class="sourceCode" id="cb7" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb7-1"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># NÃO FAÇA ISSO</span></span>
<span id="cb7-2"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">setwd</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"C:/Users/MeuNome/Documents/projeto"</span>)</span>
<span id="cb7-3">dados <span class="ot" style="color: #003B4F;
background-color: null;
font-style: inherit;">&lt;-</span> <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">read.csv</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"../data/arquivo.csv"</span>)</span></code></pre></div>
<p><strong>Problemas:</strong> - Não funciona em outros computadores - Quebra com mudança de estrutura de pastas - Dificulta colaboração</p>
</section>
<section id="solução" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="solução">Solução</h3>
<div class="sourceCode" id="cb8" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb8-1"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># FAÇA ISSO</span></span>
<span id="cb8-2"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">library</span>(here)</span>
<span id="cb8-3"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">library</span>(fs)</span>
<span id="cb8-4"></span>
<span id="cb8-5">dados <span class="ot" style="color: #003B4F;
background-color: null;
font-style: inherit;">&lt;-</span> <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">read.csv</span>(<span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"data"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"arquivo.csv"</span>))</span>
<span id="cb8-6"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">file_copy</span>(</span>
<span id="cb8-7">  <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"data"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"raw"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"dados.xlsx"</span>),</span>
<span id="cb8-8">  <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"data"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"clean"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"dados_processados.csv"</span>))</span></code></pre></div>
<p><strong>Vantagens:</strong> - Funciona em qualquer máquina - Multiplataforma (Windows, Mac, Linux) - Código reprodutível - Facilita colaboração</p>
<hr>
</section>
</section>
<section id="estrutura-recomendada-para-projetos" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="estrutura-recomendada-para-projetos">Estrutura recomendada para projetos</h2>
<pre><code>meu_projeto/
├── meu_projeto.Rproj      # Arquivo de projeto
├── README.md              # Documentação
├── .gitignore             # Arquivos ignorados pelo Git
├── data/
│   ├── raw/               # Dados originais (nunca modificar!)
│   └── clean/             # Dados processados
├── scripts/
│   ├── 01-import.R        # Importação de dados
│   ├── 02-clean.R         # Limpeza e transformação
│   └── 03-analyze.R       # Análises
├── outputs/               # Resultados, tabelas
├── figures/               # Gráficos exportados
└── reports/               # Relatórios (Rmd, qmd)</code></pre>
<hr>
</section>
<section id="template-de-projeto-automatizado" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="template-de-projeto-automatizado">Template de projeto automatizado</h2>
<p>Use esta função para criar projetos padronizados:</p>
<div class="sourceCode" id="cb10" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb10-1">criar_projeto_padrao <span class="ot" style="color: #003B4F;
background-color: null;
font-style: inherit;">&lt;-</span> <span class="cf" style="color: #003B4F;
background-color: null;
font-weight: bold;
font-style: inherit;">function</span>(nome) {</span>
<span id="cb10-2">  <span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Criar projeto</span></span>
<span id="cb10-3">  usethis<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">create_project</span>(nome)</span>
<span id="cb10-4">  </span>
<span id="cb10-5">  <span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Estrutura de pastas</span></span>
<span id="cb10-6">  fs<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">dir_create</span>(here<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"data"</span>, <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">c</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"raw"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"clean"</span>)))</span>
<span id="cb10-7">  fs<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">dir_create</span>(here<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">c</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"scripts"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"outputs"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"figures"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"reports"</span>)))</span>
<span id="cb10-8">  </span>
<span id="cb10-9">  <span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Scripts básicos</span></span>
<span id="cb10-10">  fs<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">file_create</span>(here<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">here</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"scripts"</span>, <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">c</span>(</span>
<span id="cb10-11">    <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"01-import.R"</span>,</span>
<span id="cb10-12">    <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"02-clean.R"</span>, </span>
<span id="cb10-13">    <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"03-analyze.R"</span></span>
<span id="cb10-14">  )))</span>
<span id="cb10-15">  </span>
<span id="cb10-16">  <span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Documentação</span></span>
<span id="cb10-17">  usethis<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">use_readme_md</span>()</span>
<span id="cb10-18">  </span>
<span id="cb10-19">  <span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Git</span></span>
<span id="cb10-20">  usethis<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">use_git</span>()</span>
<span id="cb10-21">  </span>
<span id="cb10-22">  <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">message</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"✅ Projeto criado com sucesso!"</span>)</span>
<span id="cb10-23">}</span>
<span id="cb10-24"></span>
<span id="cb10-25"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Usar:</span></span>
<span id="cb10-26"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">criar_projeto_padrao</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"minha_analise"</span>)</span></code></pre></div>
<hr>
</section>
<section id="links-úteis" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="links-úteis">Links úteis</h2>
<section id="documentação-oficial" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="documentação-oficial">Documentação oficial</h3>
<ul>
<li><strong>{usethis}</strong>: https://usethis.r-lib.org/</li>
<li><strong>{fs}</strong>: https://fs.r-lib.org/</li>
<li><strong>{here}</strong>: https://here.r-lib.org/</li>
</ul>
</section>
<section id="artigos-e-tutoriais" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="artigos-e-tutoriais">Artigos e tutoriais</h3>
<ul>
<li><a href="https://r4ds.hadley.nz/workflow-scripts.html#projects">R for Data Science - Workflow: Projects</a></li>
<li><a href="https://support.posit.co/hc/en-us/articles/200526207-Using-RStudio-Projects">RStudio Projects Tutorial</a></li>
</ul>
</section>
<section id="pacotes-complementares" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="pacotes-complementares">Pacotes complementares</h3>
<ul>
<li><strong>{renv}</strong> - Gerenciamento de dependências: https://rstudio.github.io/renv/</li>
<li><strong>{targets}</strong> - Pipelines de análise: https://docs.ropensci.org/targets/</li>
</ul>
<hr>
</section>
</section>
<section id="contribuindo" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="contribuindo">Contribuindo</h2>
<p>Contribuições são bem-vindas! Se você encontrou um erro ou tem sugestões de melhoria:</p>
<ol type="1">
<li>Abra uma <strong>issue</strong> descrevendo o problema/sugestão</li>
<li>Faça um <strong>fork</strong> do projeto</li>
<li>Crie uma <strong>branch</strong> para sua feature (<code>git checkout -b feature/MinhaFeature</code>)</li>
<li><strong>Commit</strong> suas mudanças (<code>git commit -m 'Adiciona nova feature'</code>)</li>
<li><strong>Push</strong> para a branch (<code>git push origin feature/MinhaFeature</code>)</li>
<li>Abra um <strong>Pull Request</strong></li>
</ol>
<hr>
<section id="autoria" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="autoria">Autoria</h3>
<p>Jennifer Luz Lopes<br>
Engenheira Agrônoma | Doutora em Melhoramento Genético de Plantas</p>
<p><a href="https://www.linkedin.com/in/jennifer-luz-lopes/"><img src="https://img.shields.io/badge/LinkedIn-0077B5?style=for-the-badge&amp;logo=linkedin&amp;logoColor=white.png" class="img-fluid" alt="LinkedIn"></a> <a href="https://github.com/JenniferLopes"><img src="https://img.shields.io/badge/GitHub-181717?style=for-the-badge&amp;logo=github&amp;logoColor=white.png" class="img-fluid" alt="GitHub"></a> <a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/"><img src="https://img.shields.io/badge/Site%20e%20Newsletter-224573?style=for-the-badge&amp;logo=quarto&amp;logoColor=white.png" class="img-fluid" alt="Site e Newsletter"></a></p>
<hr>
</section>
</section>
<section id="licença" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="licença">Licença</h2>
<p>Este projeto está sob a licença MIT. <a href="https://opensource.org/licenses/MIT"><img src="https://img.shields.io/badge/License-MIT-yellow.svg" class="img-fluid" alt="License: MIT"></a></p>
<hr>
</section>
<section id="agradecimentos" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="agradecimentos">Agradecimentos</h2>
<ul>
<li><strong>R-Ladies Global</strong> - Por promover diversidade na comunidade R</li>
<li><strong>R-Ladies Goiânia</strong> - Pela oportunidade de compartilhar conhecimento</li>
<li><strong>Posit/RStudio</strong> - Pelas ferramentas incríveis que facilitam nosso trabalho</li>
</ul>
<hr>
</section>
<section id="contato" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="contato">Contato</h2>
<ul>
<li><strong>R-Ladies Goiânia</strong>:<a href="https://www.rladiesgyn.com/">Site</a></li>
<li><strong>R-Ladies Goiânia</strong>: <a href="https://www.meetup.com/rladies-goiania/">Meetup</a></li>
</ul>
<hr>
<div data-align="center">
<p><strong>Feito com 💜 para a comunidade R</strong></p>
<div class="quarto-figure quarto-figure-center">
<figure class="figure">
<p><a href="https://www.rladiesgyn.com/"><img src="https://img.shields.io/badge/R--Ladies-Goi%C3%A2nia-purple.png" class="img-fluid figure-img"></a></p>
<figcaption>R-Ladies Goiânia</figcaption>
</figure>
</div>


</div>
</section>
</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>Projetos</category>
  <category>fs</category>
  <category>here</category>
  <category>usethis</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-12-01-gerenciamento_projetos.html</guid>
  <pubDate>Mon, 01 Dec 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/projeto.png" medium="image" type="image/png" height="81" width="144"/>
</item>
<item>
  <title>Curso de Introdução a Programação com R para Ciência de Dados</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-grade_curso.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="conheça-o-curso---grade" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="conheça-o-curso---grade">Conheça o Curso - Grade</h2>
</section>
<section id="módulo-1-fundamentos-de-r-e-ambiente-de-desenvolvimento" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="módulo-1-fundamentos-de-r-e-ambiente-de-desenvolvimento">Módulo 1: Fundamentos de R e Ambiente de Desenvolvimento</h2>
<p>Neste módulo você aprenderá do zero a dominar o ambiente R e RStudio, compreendendo desde o contexto histórico e instalação até a criação de scripts, manipulação de estruturas de dados e instalação de pacotes.<br>
</p>
<table class="caption-top table">
<colgroup>
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
</colgroup>
<tbody>
<tr class="odd">
<td><strong>Tema</strong></td>
<td><strong>Tópicos Principais</strong></td>
<td><strong>Objetivo de Aprendizagem</strong></td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>1. Introdução ao R</strong></td>
<td>Histórico da linguagem S e surgimento do R • Desenvolvimento pela comunidade (R Core Team) • Filosofia de programação interativa • Licença GNU e software livre</td>
<td>Compreender a origem, a filosofia e o contexto histórico do R.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>2. Aplicações da linguagem R</strong></td>
<td>Estatística, Ciência de Dados, Bioinformática, Finanças, Ciências Sociais, Geociências e Agricultura • Visualização (ggplot2, plotly, shiny) • Relatórios (Quarto/RMarkdown)</td>
<td>Identificar as áreas de aplicação e o potencial de uso do R em diferentes contextos.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>3. Vantagens e ecossistema do R</strong></td>
<td>Código aberto e comunidade ativa • Extensibilidade via pacotes (CRAN, GitHub) • Integração com Python, C++, DBI e APIs • Reprodutibilidade e portabilidade</td>
<td>Reconhecer os diferenciais técnicos e colaborativos da linguagem.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>4. Instalação e configuração</strong></td>
<td>Instalação do R no Windows/Linux/macOS via CRAN • Instalação do RStudio (Posit) – IDE principal • Conceito de CRAN e repositórios</td>
<td>Instalar e configurar corretamente o R e o RStudio no ambiente local.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>5. Interface do RStudio</strong></td>
<td>Painéis: Editor, Console, Environment e Output • Personalização de layout • Navegação entre scripts e objetos</td>
<td>Navegar de forma produtiva na interface do RStudio.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>6. Criando scripts no R</strong></td>
<td>Diferença entre arquivos .R e .qmd • Criação e salvamento de scripts • Boas práticas de nomenclatura • Comentários com #</td>
<td>Criar, salvar e documentar scripts de forma organizada e reprodutível.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>7. Execução de comandos básicos</strong></td>
<td>Operações aritméticas (+ − * / ^ %% %/%) • Funções sqrt, abs, log, exp • Uso do console interativo</td>
<td>Dominar a execução de expressões e funções simples no R.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>8. Objetos e variáveis</strong></td>
<td>Atribuição com &lt;- • Regras de nomeação • Boas práticas e exemplos • Evitar sobrescrita de funções</td>
<td>Criar e manipular variáveis seguindo convenções de clareza e segurança.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>9. Tipos de dados (classes atômicas)</strong></td>
<td>character • numeric • integer • complex • logical</td>
<td>Identificar e aplicar corretamente os tipos de dados básicos do R.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>10. Operadores no R</strong></td>
<td>Aritméticos • Relacionais • Lógicos (&amp;,</td>
<td>, !, &amp;&amp;,</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>11. Estruturas de dados</strong></td>
<td>Vetores • Matrizes • Listas • Data Frames – definição e criação</td>
<td>Compreender e manipular as estruturas de dados fundamentais.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>12. Vetores em R</strong></td>
<td>Criação (c) • Tipos (numéricos, caracteres, lógicos) • Coerção • Indexação • Sequências (seq, sample) • Funções (length, sort, rev, order, cumsum, is.na, paste)</td>
<td>Construir e explorar vetores, dominando indexação e funções associadas.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>13. Matrizes</strong></td>
<td>Criação (matrix, byrow) • Conversão (dim) • rbind/cbind • Indexação [linha, coluna]</td>
<td>Criar e manipular matrizes bidimensionais para cálculos estruturados.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>14. Listas</strong></td>
<td>Criação (list) • Acesso [[ ]] / $ • Sublistas [ ] • Combinação de tipos</td>
<td>Entender a flexibilidade das listas e como armazenar múltiplos tipos de dados.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>15. Data Frames</strong></td>
<td>Criação (data.frame) • Inspeção (str, summary, head, dim, names) • Indexação • Adição e remoção de linhas/colunas • Filtros condicionais</td>
<td>Manipular tabelas de dados estruturadas com diferentes tipos de variáveis.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>16. Pacotes e gerenciamento</strong></td>
<td>Conceito de pacote • Repositórios (CRAN, GitHub, .zip) • Instalação (install.packages, devtools) • Carregamento (library) • Pacman (p_load) • Listagem (search) • Citação (citation) • Ajuda (help)</td>
<td>Instalar, carregar e gerenciar pacotes com eficiência e reprodutibilidade.</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<section id="check-list-do-aprendizado" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="check-list-do-aprendizado">Check list do aprendizado</h3>
<ul class="task-list">
<li><label><input type="checkbox">Instalar e configurar R e RStudio corretamente.</label></li>
<li><label><input type="checkbox">Criar, salvar e executar scripts reprodutíveis.</label></li>
<li><label><input type="checkbox">Manipular variáveis, vetores, matrizes, listas e data frames.</label></li>
<li><label><input type="checkbox">Executar cálculos e operações lógicas básicas.</label></li>
<li><label><input type="checkbox">Gerenciar pacotes e dependências.</label></li>
<li><label><input type="checkbox">Entender a base da filosofia de reprodutibilidade no R.</label></li>
</ul>
</section>
</section>
<section id="módulo-2-controle-de-fluxo-e-estruturas-de-dados" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="módulo-2-controle-de-fluxo-e-estruturas-de-dados">Módulo 2: Controle de Fluxo e Estruturas de Dados</h2>
<p>Neste módulo, você aprenderá a controlar o fluxo lógico e estruturar análises automatizadas em R. A transição é clara: sai da manipulação básica do Módulo 1 e entra na programação funcional e reprodutível. O foco é transformar código estático em código inteligente, reutilizável e orientado a decisão, base para automação, pipelines e dashboards.</p>
<table class="caption-top table">
<colgroup>
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
</colgroup>
<thead>
<tr class="header">
<th><strong>Tema</strong></th>
<th><strong>Tópicos Principais</strong></th>
<th><strong>Objetivo de Aprendizagem</strong></th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td><strong>1. Estruturas condicionais</strong></td>
<td><code>if</code>, <code>else</code>, <code>else if</code>, <code>ifelse()</code> • Sintaxe, aninhamento e vetorização • Boas práticas de legibilidade • Exercícios resolvidos</td>
<td>Desenvolver scripts que tomam decisões automáticas com base em condições lógicas.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>2. Vetorização com <code>ifelse()</code></strong></td>
<td>Aplicação em vetores e colunas de data frames • Substituição de valores ausentes (NA) • Condições múltiplas (ifelse aninhado)</td>
<td>Aprender a aplicar lógicas condicionais sobre conjuntos de dados inteiros, sem loops.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>3. Laços de repetição</strong></td>
<td>Estruturas <code>for</code>, <code>while</code>, <code>repeat</code> • Condições de parada • Uso de <code>break</code> e <code>next</code> • Exercícios de automação</td>
<td>Automatizar repetições de comandos e compreender os três tipos principais de loops.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>4. Funções básicas</strong></td>
<td>Revisão das funções integradas (<code>mean</code>, <code>sum</code>, <code>sd</code>, <code>unique</code>, <code>table</code>)</td>
<td>Dominar as funções essenciais da base R para análise e resumo de dados.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>5. Criação de funções</strong></td>
<td>Sintaxe (<code>function()</code>) • Argumentos, <code>return()</code> e modularização • Funções personalizadas e reutilizáveis</td>
<td>Escrever funções próprias para estruturar e automatizar tarefas de análise.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>6. Snippets no RStudio</strong></td>
<td>O que são snippets • Como criar e editar snippets personalizados (<code>usethis::edit_rstudio_snippets()</code>) • Automatização de blocos de código</td>
<td>Acelerar a codificação e padronizar funções próprias dentro do RStudio.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>7. Família Apply</strong></td>
<td><code>apply</code>, <code>lapply</code>, <code>sapply</code>, <code>tapply</code>, <code>mapply</code> • Diferenças, entradas e saídas • Aplicações em vetores, listas e data frames</td>
<td>Substituir loops por operações vetorizadas mais rápidas e elegantes.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>8. <code>apply()</code></strong></td>
<td>Aplicação em linhas e colunas de matrizes/data frames • Cálculos agregados (soma, média, desvio)</td>
<td>Praticar o uso de <code>apply()</code> para resumir dados de forma estruturada.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>9. <code>lapply()</code> e <code>sapply()</code></strong></td>
<td>Operações sobre listas • Retorno em lista vs vetor simplificado</td>
<td>Automatizar cálculos sobre listas e data frames com retorno flexível.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>10. <code>tapply()</code></strong></td>
<td>Aplicação de funções por grupo (tratamentos, categorias)</td>
<td>Calcular médias, variâncias e resumos condicionados a fatores.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>11. <code>mapply()</code></strong></td>
<td>Iterações paralelas sobre múltiplos vetores • Funções multivariadas</td>
<td>Aplicar funções simultaneamente sobre múltiplos argumentos vetoriais.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>12. Exercícios práticos – Apply Family</strong></td>
<td>Criação de matriz 3×4, listas, data frames e matrizes 3×3 • Uso das funções <code>apply</code>, <code>sapply</code>, <code>tapply</code>, <code>mapply</code></td>
<td>Consolidar a compreensão da família apply por meio de desafios progressivos.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>13. Mini-projeto 1 – Pipeline com <code>mtcars</code></strong></td>
<td>Engenharia de variáveis (for, ifelse, mapply) • Funções personalizadas e estatísticas descritivas • Aplicação de <code>tapply</code> e padronização (z-score) • Análise por grupos (cilindros, peso)</td>
<td>Integrar controle de fluxo, funções e família apply em uma análise realista de dados.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>14. Interpretação e storytelling analítico</strong></td>
<td>Responder perguntas de negócio com R • Relacionar peso, potência e eficiência • Uso de código reprodutível e modular</td>
<td>Traduzir resultados analíticos em insights de negócio claros e interpretáveis.</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<section id="check-list-do-aprendizado-1" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="check-list-do-aprendizado-1"><strong>Check list do aprendizado</strong></h3>
<ul class="task-list">
<li><p><label><input type="checkbox">Dominar estruturas condicionais e loops.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Criar funções e modularizar código.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Automatizar rotinas com <code>apply</code>, <code>lapply</code>, <code>sapply</code>, <code>tapply</code>, <code>mapply</code>.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Usar snippets para padronização de código.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Integrar múltiplas técnicas em um mini-projeto prático (mtcars).</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Pensar como analista: transformar perguntas de negócio em lógica computacional.</label></p></li>
</ul>
</section>
</section>
<section id="módulo-3-estruturando-projetos-scripts-e-fluxos-de-trabalho-em-r" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="módulo-3-estruturando-projetos-scripts-e-fluxos-de-trabalho-em-r">Módulo 3: Estruturando Projetos, Scripts e Fluxos de Trabalho em R</h2>
<p>Este módulo consolida as práticas de <strong>organização, automação e versionamento</strong>, o tripé de qualquer projeto profissional em R. Você aprenderá a criar pipelines completos, reprodutíveis e colaborativos, utilizando as melhores práticas de engenharia de software aplicadas à ciência de dados.</p>
<table class="caption-top table">
<colgroup>
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
</colgroup>
<thead>
<tr class="header">
<th><strong>Tema</strong></th>
<th><strong>Tópicos Principais</strong></th>
<th><strong>Objetivo de Aprendizagem</strong></th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td><strong>1. Introdução à organização profissional em R</strong></td>
<td>Conceito de projeto no RStudio • Diferença entre amadorismo e reprodutibilidade • Importância da estrutura de diretórios</td>
<td>Entender o impacto da organização na produtividade e reprodutibilidade das análises.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>2. Por que evitar <code>setwd()</code> e caminhos absolutos</strong></td>
<td>Problemas de portabilidade, manutenção e escalabilidade • Caminhos relativos e boas práticas</td>
<td>Compreender por que <code>setwd()</code> é uma armadilha e adotar caminhos relativos corretamente.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>3. Criando projetos no RStudio</strong></td>
<td>Criação manual e automática (<code>File &gt; New Project</code>) • Estrutura <code>.Rproj</code> • Opção “Create a Git repository”</td>
<td>Criar e gerenciar projetos no RStudio de forma profissional e reprodutível.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>4. Estrutura mínima recomendada de pastas</strong></td>
<td><code>dados/</code>, <code>scripts/</code>, <code>output/</code>, <code>figuras/</code>, <code>docs/</code>, <code>funcoes/</code>, <code>README.md</code></td>
<td>Planejar e aplicar uma arquitetura de diretórios organizada e padronizada.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>5. Automação da estrutura de projetos com R</strong></td>
<td>Pacote <code>{fs}</code> e função <code>dir_create()</code> • Criação automática de pastas e arquivos</td>
<td>Automatizar a criação da estrutura mínima de projetos via script em R.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>6. Arquivo <code>README.md</code> e boas práticas de documentação</strong></td>
<td>Estrutura do README • Objetivo, dados, execução e dependências</td>
<td>Criar documentação clara e profissional para qualquer projeto.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>7. Verificação e inspeção da estrutura criada</strong></td>
<td>Funções <code>here::here()</code> e <code>fs::dir_tree()</code></td>
<td>Validar caminhos relativos e visualizar a hierarquia de diretórios.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>8. Criação e padronização de scripts</strong></td>
<td>Arquivos numerados (<code>01-importacao.R</code>, <code>02-tratamento.R</code>, <code>03-analise.R</code>) • Cabeçalho automatizado</td>
<td>Garantir modularização, clareza e sequência lógica no pipeline de scripts.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>9. Simulação e exportação de dados e gráficos</strong></td>
<td>Geração de <code>data.frame</code> e exportação <code>.csv</code> com <code>write.csv()</code> • Salvando gráficos com <code>png()</code> e <code>dev.off()</code></td>
<td>Simular dados, salvar resultados e garantir armazenamento automatizado em pastas corretas.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>10. Importação de dados com <code>{readr}</code> e <code>{readxl}</code></strong></td>
<td>Funções <code>read_csv()</code>, <code>read_csv2()</code>, <code>read_delim()</code>, <code>read_xlsx()</code> • Argumentos (<code>col_names</code>, <code>col_types</code>, <code>locale</code>, <code>skip</code>, <code>na</code>)</td>
<td>Ler e tratar corretamente dados de diferentes formatos e fontes (local e online).</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>11. Introdução ao versionamento com Git e GitHub</strong></td>
<td>Conceitos de repositório, commit, push, pull, staging e branch</td>
<td>Compreender os fundamentos do controle de versão e sua importância na ciência de dados.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>12. Instalação e configuração do Git e GitHub</strong></td>
<td>Instalação do Git • Criação de conta GitHub • Configuração com <code>{usethis}</code> (<code>use_git_config()</code>, <code>create_github_token()</code>)</td>
<td>Integrar o RStudio com Git e GitHub para rastrear e versionar projetos.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>13. Métodos de integração com GitHub</strong></td>
<td>Criar repositório online • Clonar projeto existente • Criar repositório direto do RStudio</td>
<td>Sincronizar projetos locais com repositórios remotos de forma segura e automatizada.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>14. Interface Git no RStudio</strong></td>
<td>Aba Git: status de arquivos (A, M, D, R, ?) • Stage, Commit, Push e Pull</td>
<td>Executar operações de versionamento direto no RStudio, sem precisar do terminal.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>15. Conceitos avançados de versionamento</strong></td>
<td>Branches, merge, histórico de commits • Colaboração e rastreabilidade</td>
<td>Trabalhar de forma colaborativa e segura com múltiplas versões de um mesmo projeto.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>16. Projeto prático - Pipeline Automatizado em R</strong></td>
<td>Criação de projeto completo e automatizado • Estrutura de pastas com <code>{fs}</code> e <code>{here}</code> • Dados simulados, gráficos, README e integração com GitHub</td>
<td>Construir um pipeline completo e reprodutível, do zero até o versionamento remoto.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong><code>17- Aula extra - GitHub desktop</code></strong></td>
<td>Como realizar o login, fazer o download e usar o GitHub para Desktop</td>
<td>Aprender a utilizar essa ferramenta de diferentes maneiras para vercionamento de código.</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<section id="check-list-do-aprendizado-2" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="check-list-do-aprendizado-2">Check list do aprendizado</h3>
<ul class="task-list">
<li><p><label><input type="checkbox">Estruturar projetos profissionais com pastas, scripts e documentação padronizados.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Usar <code>{fs}</code> e <code>{here}</code> para automação e caminhos relativos.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Importar dados corretamente com <code>{readr}</code> e <code>{readxl}</code>.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Versionar e colaborar usando Git e GitHub diretamente no RStudio.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Compreender a importância da reprodutibilidade e da rastreabilidade em projetos de dados.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Criar pipelines reutilizáveis, documentados e prontos para publicação.</label></p></li>
</ul>
</section>
</section>
<section id="módulo-4-manipulação-avançada-de-arquivos-e-automação" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="módulo-4-manipulação-avançada-de-arquivos-e-automação">Módulo 4: Manipulação Avançada de Arquivos e Automação</h2>
<p>Este módulo transforma você em usuário avançado do R, capaz de criar análises completas e automatizadas. Com <strong><code>tidyverse</code></strong>, você será capaz de dominar manipulação e visualização; com <strong><code>{targets}</code></strong>, aprende automação e reprodutibilidade, o coração da engenharia de dados em R.</p>
<table class="caption-top table">
<colgroup>
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
</colgroup>
<thead>
<tr class="header">
<th><strong>Tema</strong></th>
<th><strong>Tópicos Principais</strong></th>
<th><strong>Objetivo de Aprendizagem</strong></th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td><strong>1. Introdução e objetivos do módulo</strong></td>
<td>Revisão dos módulos anteriores • Integração dos pilares: manipulação, visualização e automação • Escalabilidade de análises</td>
<td>Compreender como unir manipulação de dados, visualização e automação num fluxo contínuo.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>2. Pacotes do Tidyverse</strong></td>
<td>Conceito e filosofia • Pacotes principais (<code>dplyr</code>, <code>tidyr</code>, <code>readr</code>, <code>stringr</code>, <code>lubridate</code>, <code>ggplot2</code>, <code>purrr</code>)</td>
<td>Entender a estrutura unificada do tidyverse e sua importância em ciência de dados.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>3. Operador Pipe <code>%&gt;%</code></strong></td>
<td>Conceito e funcionamento • Encadeamento de funções • Legibilidade e fluidez do código</td>
<td>Usar o operador pipe para criar fluxos de código claros e expressivos.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>4. Manipulação de dados com <code>dplyr</code></strong></td>
<td>Verbos principais: <code>filter</code>, <code>select</code>, <code>arrange</code>, <code>mutate</code>, <code>summarise</code>, <code>group_by</code></td>
<td>Dominar as operações centrais do <code>dplyr</code> para transformar dados de forma reprodutível.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>5. Casos práticos – base Coffee Quality Institute</strong></td>
<td>Importação via URL • Renomeação de variáveis • Inspeção (<code>glimpse</code>)</td>
<td>Aplicar o aprendizado em um dataset real e compreender sua estrutura.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>6. Funções complementares de manipulação</strong></td>
<td><code>count</code>, <code>case_when</code>, <code>transmute</code>, funções auxiliares em <code>select</code></td>
<td>Executar transformações condicionais e sumarizações avançadas.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td></td>
<td></td>
<td></td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>7. Estatística descritiva com <code>{metan}</code></strong></td>
<td><code>desc_stat()</code> • Visualização de estatísticas com <code>datatable</code></td>
<td>Calcular e apresentar estatísticas descritivas completas de forma automatizada.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>8. União e relacionamento de bases (<code>joins</code>)</strong></td>
<td><code>left_join</code>, <code>right_join</code>, <code>inner_join</code>, <code>full_join</code>, <code>anti_join</code> • Chaves primárias</td>
<td>Combinar e integrar múltiplas fontes de dados mantendo consistência e rastreabilidade.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>9. Visualização com <code>ggplot2</code></strong></td>
<td>Gramática dos gráficos • Estrutura <code>ggplot()</code> + <code>aes()</code> + <code>geom_</code> + <code>theme()</code></td>
<td>Compor visualizações estatísticas elegantes e reprodutíveis com <code>ggplot2</code>.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>10. Elementos da gramática gráfica</strong></td>
<td>Aesthetics (<code>x</code>, <code>y</code>, <code>color</code>, <code>fill</code>, <code>alpha</code>, <code>shape</code>, <code>size</code>)</td>
<td>Mapear variáveis para atributos visuais e criar representações expressivas.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>11. Geometrias e exemplos práticos</strong></td>
<td><code>geom_point</code>, <code>geom_col</code>, <code>geom_boxplot</code>, <code>geom_histogram</code>, <code>geom_density</code>, <code>geom_smooth</code></td>
<td>Criar diferentes tipos de gráficos e interpretar padrões visuais.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>12. Personalização e temas</strong></td>
<td><code>labs</code>, <code>theme_classic</code>, <code>theme_bw</code>, paletas <code>{viridis}</code>, <code>scale_*</code></td>
<td>Ajustar legendas, escalas, cores e estilos com consistência visual.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>13. Combinação e exportação de gráficos</strong></td>
<td><code>patchwork</code> para unir gráficos • <code>cowplot</code> para inserir logotipos</td>
<td>Gerar painéis e dashboards gráficos dentro de scripts automatizados.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>14. Gráficos interativos e mapas</strong></td>
<td><code>{plotly}</code>, <code>{rnaturalearth}</code> • Mapas de calor e choropleths</td>
<td>Criar visualizações dinâmicas e geográficas integradas a pipelines.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>15. Gráficos avançados</strong></td>
<td><code>facet_wrap</code>, <code>facet_grid</code>, <code>stat_summary</code>, <code>radarchart</code></td>
<td>Aplicar visualizações comparativas e sumarizações visuais complexas.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>16. Pipeline de automação com <code>{targets}</code></strong></td>
<td>Conceito de alvos (<code>tar_target</code>) • Grafo de dependências (DAG) • Execução com <code>tar_make()</code></td>
<td>Automatizar pipelines completos e reprodutíveis de leitura, análise e exportação.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>17. Estrutura <code>_targets.R</code> e scripts auxiliares</strong></td>
<td>Definição dos alvos, dependências e exportações • Visualização do pipeline com <code>tar_visnetwork()</code></td>
<td>Estruturar projetos reprodutíveis integrando código, dados e relatórios.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>18. Integração de relatórios Quarto/RMarkdown ao pipeline</strong></td>
<td><code>quarto::quarto_render()</code> • Exportação automática de resultados</td>
<td>Automatizar geração de relatórios e documentos a partir do pipeline.</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<section id="check-list-do-aprendizado-3" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="check-list-do-aprendizado-3">Check list do aprendizado</h3>
<ul class="task-list">
<li><p><label><input type="checkbox">Manipular e transformar dados em escala com <code>{dplyr}</code>.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Produzir gráficos estáticos, dinâmicos e geográficos com <code>{ggplot2}</code>, <code>{plotly}</code> e <code>{rnaturalearth}</code>.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Calcular estatísticas descritivas automatizadas.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Unir múltiplas bases com operações relacionais.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Automatizar todo o fluxo analítico com <code>{targets}</code>.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Integrar relatórios e visualizações em pipelines reprodutíveis.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Pensar e estruturar projetos de forma profissional, modular e escalável.</label></p></li>
</ul>
</section>
</section>
<section id="módulo-5-integração-com-sistemas-externos-e-apis" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="módulo-5-integração-com-sistemas-externos-e-apis">Módulo 5: Integração com Sistemas Externos e APIs</h2>
<p>Você aprenderá a dominar a integração do R com bancos de dados, APIs e outras linguagens, consolidando o controle total sobre entrada, processamento e saída de dados.Este módulo representa o passo para autonomia profissional: análise conectada, reprodutível e escalável.</p>
<table class="caption-top table">
<colgroup>
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
</colgroup>
<thead>
<tr class="header">
<th><strong>Unidade / Seção</strong></th>
<th><strong>Tópicos Principais</strong></th>
<th><strong>Objetivo de Aprendizagem</strong></th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td><strong>1. Introdução: Conexão e Integração de Sistemas</strong></td>
<td>Importância das conexões externas • Conceito de automação entre sistemas • Cenários reais de integração (bancos, APIs, Python)</td>
<td>Compreender como o R se conecta a sistemas externos e o papel dessas integrações na ciência de dados.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>2. Integração com Bancos de Dados via <code>{DBI}</code></strong></td>
<td>Conceito de banco relacional (PostgreSQL, MySQL, SQL Server) • Interface DBI e drivers (RPostgres, RMariaDB, RSQLite)</td>
<td>Aprender a estabelecer conexões profissionais com bancos relacionais no R.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>3. Fundamentos do <code>{DBI}</code></strong></td>
<td>Funções principais: <code>dbConnect()</code>, <code>dbDisconnect()</code>, <code>dbReadTable()</code>, <code>dbGetQuery()</code>, <code>dbExecute()</code> • Transações (<code>dbBegin</code>, <code>dbCommit</code>, <code>dbRollback</code>)</td>
<td>Manipular dados diretamente no banco usando o R, com segurança e autonomia.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>4. Introdução ao <code>{dbplyr}</code></strong></td>
<td>Tradução automática de <code>dplyr</code> para SQL • <code>tbl()</code>, <code>filter()</code>, <code>select()</code>, <code>summarise()</code>, <code>collect()</code></td>
<td>Executar consultas SQL complexas usando a gramática tidyverse, sem sair do R.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>5. Conexão Prática – Banco Sakila (MariaDB)</strong></td>
<td>Autenticação com <code>RMariaDB</code> • Listagem de tabelas (<code>dbListTables</code>, <code>dbListFields</code>) • Leitura e filtros SQL</td>
<td>Praticar a conexão e manipulação real de dados em um banco remoto.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>6. Consultas SQL e dplyr/dbplyr Integrados</strong></td>
<td>Filtros condicionais (<code>WHERE</code>, <code>AND</code>, <code>OR</code>) • Joins (<code>inner_join</code>) • Agrupamentos e sumarizações (<code>group_by</code>, <code>summarise</code>)</td>
<td>Unir SQL e tidyverse para análises diretas em bases grandes e relacionais.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>7. Exportação e Encerramento da Conexão</strong></td>
<td><code>dbWriteTable()</code> e <code>dbDisconnect()</code></td>
<td>Gerenciar ciclo completo da conexão: consulta, exportação e fechamento seguro.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>8. Conexão com Bases Públicas – <code>{basedosdados}</code></strong></td>
<td>Introdução à ONG Base dos Dados • Datalake no BigQuery (Google Cloud)</td>
<td>Acessar dados públicos organizados em um ambiente de nuvem gratuito.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>9. Autenticação e Projeto no Google Cloud</strong></td>
<td>Criação de projeto • Billing ID • Funções <code>set_billing_id()</code> e <code>get_billing_id()</code></td>
<td>Autenticar e gerenciar acesso ao BigQuery de forma gratuita e segura.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>10. Consulta SQL com <code>read_sql()</code> e <code>download()</code></strong></td>
<td>Sintaxe de query SQL • Exemplo com PIB municipal (IBGE) • Join de tabelas públicas</td>
<td>Acessar e combinar bases públicas diretamente do BigQuery via R.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>11. Manipulação e Visualização de Dados Públicos</strong></td>
<td><code>dplyr</code> para agregações e somatórios • <code>ggplot2</code> para séries temporais</td>
<td>Integrar dados do BigQuery em análises e gráficos automatizados.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>12. Introdução às APIs RESTful</strong></td>
<td>Conceito de API • Estrutura (endpoint, método, query string) • Métodos HTTP (GET, POST, PUT, DELETE) • Códigos de status (200, 404, 500)</td>
<td>Entender o funcionamento das APIs web e seu papel na automação e troca de dados.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>13. Pacote <code>{httr2}</code> – Consumo de APIs no R</strong></td>
<td>Funções principais: <code>request()</code>, <code>req_headers()</code>, <code>req_perform()</code>, <code>resp_body_json()</code></td>
<td>Aprender a consumir APIs modernas e seguras usando o pacote {httr2}.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>14. Exemplo Prático – API do GitHub</strong></td>
<td>Autenticação via token pessoal • Consulta de repositórios e issues • Conversão JSON → tibble • Visualização com <code>ggplot2</code></td>
<td>Integrar dados reais da API do GitHub e transformá-los em análises e gráficos automatizados.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>15. APIs de Dados e Entretenimento – <code>{spotifyr}</code></strong></td>
<td>Autenticação com Client ID/Secret • Funções principais (<code>get_artist()</code>, <code>get_artist_audio_features()</code>)</td>
<td>Conectar o R à API do Spotify e extrair dados sobre artistas, músicas e álbuns.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>16. Publicando suas próprias APIs – <code>{plumber}</code></strong></td>
<td>Criação de endpoints (#* @get, @param) • Estrutura de arquivos (<code>api.R</code>, <code>run_api.R</code>) • Retorno JSON</td>
<td>Construir e executar uma API RESTful no R, expondo funções como serviços web.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>17. Teste e Execução Local com Swagger</strong></td>
<td>Interface de documentação automática • Teste de endpoints e visualização de respostas JSON</td>
<td>Validar e explorar APIs diretamente no navegador de forma interativa.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>18. Integração com Python via <code>{reticulate}</code></strong></td>
<td>Conceito e arquitetura da ponte R–Python • Conversão automática de tipos • Funções principais (<code>py_run_string</code>, <code>py$</code>, <code>import</code>)</td>
<td>Rodar código Python dentro do R e integrar bibliotecas como pandas e numpy.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>19. Análise Híbrida – Python + R</strong></td>
<td>Importação de dados com pandas (Python) • Manipulação e visualização com ggplot2 (R) • Transferência bidirecional de objetos</td>
<td>Construir pipelines híbridos com manipulação em Python e visualização em R.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>20. Dicionário R × Python</strong></td>
<td>Equivalência de comandos (importar, filtrar, agrupar, visualizar)</td>
<td>Compreender as similaridades sintáticas e conceituais entre R e Python.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>21. Boas Práticas e Referências</strong></td>
<td>Reprodutibilidade, autenticação segura, versionamento, documentação</td>
<td>Consolidar práticas de integração profissional com sistemas externos.</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<section id="check-list-do-aprendizado-4" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="check-list-do-aprendizado-4">Check list do aprendizado</h3>
<ul class="task-list">
<li><p><label><input type="checkbox">Conectar o R a bancos de dados relacionais via DBI e dbplyr.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Consultar e manipular bases públicas com <code>{basedosdados}</code>.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Consumir APIs RESTful (GitHub, Spotify) com <code>{httr2}</code> e <code>{spotifyr}</code>.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Criar APIs próprias com <code>{plumber}</code>.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Integrar Python ao R com <code>{reticulate}</code> para análises híbridas.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Automatizar fluxos entre sistemas e gerar relatórios dinâmicos.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Gerenciar autenticação, tokens e ambientes de forma segura e reprodutível.</label></p></li>
</ul>
</section>
</section>
<section id="módulo-6-relatórios-dinâmicos-dashboards-em-shiny-e-envio-de-relatórios-automatizados" class="level2">
<h2 class="anchored" data-anchor-id="módulo-6-relatórios-dinâmicos-dashboards-em-shiny-e-envio-de-relatórios-automatizados">Módulo 6: Relatórios Dinâmicos, Dashboards em Shiny e Envio de Relatórios Automatizados</h2>
<p>Este módulo consolida o pilar da <strong>comunicação em ciência de dados</strong>. Você irá dominar <strong>Quarto</strong>, <strong>Shiny</strong> e <strong>Blastula</strong>, criando um ecossistema integrado que gera, publica e distribui análises automaticamente, com estética, interatividade e reprodutibilidade.</p>
<table class="caption-top table">
<colgroup>
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
</colgroup>
<thead>
<tr class="header">
<th><strong>Unidade / Seção</strong></th>
<th><strong>Tópicos Principais</strong></th>
<th><strong>Objetivo de Aprendizagem</strong></th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td><strong>1. Introdução: Comunicação é o produto final</strong></td>
<td>Importância da comunicação em projetos de dados • Do código ao resultado interpretável • Inteligência visual e automação de entrega</td>
<td>Entender que o valor da análise está na clareza e automação da comunicação dos resultados.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>2. Conceito e filosofia do Quarto</strong></td>
<td>O que é Quarto • Relação com R Markdown • Estrutura YAML + Markdown + Chunks</td>
<td>Conhecer a arquitetura do Quarto e suas vantagens em reprodutibilidade e automação.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>3. Por que usar o Quarto</strong></td>
<td>Reprodutibilidade, automação, consistência visual, integração com pipelines e GitHub</td>
<td>Compreender os diferenciais do Quarto como plataforma moderna de publicação técnica.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>4. Instalação e integração com RStudio</strong></td>
<td>Instalar Quarto CLI • Configuração no RStudio (versão mínima 2022.07) • Verificação do ambiente</td>
<td>Configurar o ambiente corretamente para criação e renderização de relatórios dinâmicos.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>5. Criando o primeiro documento <code>.qmd</code></strong></td>
<td>Estrutura YAML • Texto em Markdown • Chunks de código executável</td>
<td>Criar um relatório completo integrando narrativa e execução de código.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>6. Apresentações interativas com Reveal.js</strong></td>
<td>Criação de slides <code>.qmd</code> • Formatação, transições e layouts</td>
<td>Desenvolver apresentações dinâmicas diretamente a partir de análises no R.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>7. Tutorial prático: Relatório do Café Especial</strong></td>
<td>Importação e limpeza de dados • Estatística descritiva com <code>{metan}</code> • Gráficos com <code>ggplot2</code> e <code>plotly</code></td>
<td>Produzir um relatório reprodutível com texto dinâmico, gráficos e tabelas interativas.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>8. Publicação online com Quarto Pub</strong></td>
<td>Criação de conta e autenticação • Publicar relatórios, dashboards e sites • Atualização e republicação</td>
<td>Hospedar relatórios gratuitamente e de forma profissional via Quarto Pub.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>9. Introdução ao Shiny</strong></td>
<td>Conceito de reatividade • Estrutura UI + Server + shinyApp()</td>
<td>Entender a lógica básica de reatividade e construção de apps no R.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>10. Estrutura básica de um app Shiny</strong></td>
<td>Interface (UI) • Lógica (Server) • Execução (<code>shinyApp(ui, server)</code>)</td>
<td>Construir um app simples e compreender sua estrutura interna.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>11. Construindo o primeiro dashboard interativo</strong></td>
<td>Importação de dados (café) • Navbar com abas (navbarPage) • Painel KPI e gráficos interativos</td>
<td>Criar um dashboard completo e interativo em R.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>12. Aba 1 – Resumo Geral dos Cafés (KPIs)</strong></td>
<td><code>value_box</code>, <code>plotlyOutput</code>, <code>DTOutput</code>, <code>withSpinner</code></td>
<td>Exibir indicadores principais e visualizações interativas com feedback instantâneo.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>13. Aba 2 – Top Fazendas (Ranking Sensorial)</strong></td>
<td><code>radioButtons</code>, <code>sliderInput</code>, <code>plotlyOutput</code></td>
<td>Exibir e comparar produtores com melhores notas médias e totais.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>14. Aba 3 – Correlação entre Atributos</strong></td>
<td><code>metan::corr_coef()</code>, <code>plotOutput</code>, <code>withSpinner</code></td>
<td>Visualizar correlações de Pearson entre variáveis sensoriais.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>15. Aba 4 – Radar Sensorial</strong></td>
<td><code>radarchart()</code> (pacote <code>{fmsb}</code>) • Comparação país × espécie</td>
<td>Analisar perfis multivariados de sabor, aroma, acidez e equilíbrio.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>16. Aba 5 – Altitude × Qualidade</strong></td>
<td>Regressões e heatmaps (<code>ggplotly</code>, <code>geom_smooth</code>)</td>
<td>Relacionar altitude média e notas sensoriais, explorando padrões ambientais.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>17. Aba 6 – Exportação de Dados</strong></td>
<td><code>downloadButton()</code> e <code>downloadHandler()</code></td>
<td>Permitir exportar dados tratados e relatórios diretamente do painel.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>18. Bloco Server: lógica e reatividade</strong></td>
<td><code>reactive()</code>, <code>observe()</code>, <code>renderText()</code>, <code>renderPlotly()</code></td>
<td>Implementar lógica de atualização automática e cálculos dinâmicos no app.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>19. Publicação (Deploy) no ShinyApps.io</strong></td>
<td>Criação de conta, <code>rsconnect::setAccountInfo()</code>, <code>deployApp()</code></td>
<td>Publicar dashboards interativos na web com link público.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>20. Alternativas de Deploy Profissional</strong></td>
<td>RStudio Connect, Shiny Server, Docker</td>
<td>Conhecer opções de deploy corporativo e local.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>21. Introdução ao <code>{blastula}</code> – E-mails automatizados</strong></td>
<td>Estrutura do pacote (<code>compose_email</code>, <code>smtp_send</code>, <code>create_smtp_creds_file</code>)</td>
<td>Compreender como gerar e enviar e-mails automatizados via R.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>22. Criando o corpo do e-mail (<code>email.qmd</code>)</strong></td>
<td>YAML para formato email • <code>compose_email()</code> • Inclusão de anexos com <code>add_attachment()</code></td>
<td>Construir templates dinâmicos de e-mail com corpo HTML e anexos automáticos.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>23. Autenticação segura no Gmail</strong></td>
<td>Criação de senha de app • <code>create_smtp_creds_file()</code> • <code>creds_file()</code></td>
<td>Configurar autenticação criptografada e persistente para envios automáticos.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td><strong>24. Script de envio (<code>enviar_email.R</code>)</strong></td>
<td><code>smtp_send()</code> com credenciais salvas • Personalização de assunto e destinatário</td>
<td>Automatizar o envio de relatórios e anexos por e-mail direto do R.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td><strong>25. Integração Quarto + Blastula + Pipeline</strong></td>
<td>Renderização automática + envio periódico</td>
<td>Criar fluxos que geram e distribuem relatórios completos de forma 100% automatizada.</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<section id="check-list-do-aprendizado-5" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="check-list-do-aprendizado-5">Check list do aprendizado</h3>
<ul class="task-list">
<li><p><label><input type="checkbox">Criar relatórios dinâmicos com Quarto (.qmd) e integrá-los a pipelines.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Desenvolver dashboards interativos com Shiny.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Publicar dashboards e relatórios online (Quarto Pub e ShinyApps.io).</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Automatizar envios de e-mails profissionais com <code>{blastula}</code>.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Incorporar estética, responsividade e identidade visual corporativa em relatórios.</label></p></li>
<li><p><label><input type="checkbox">Integrar R a fluxos de comunicação e tomada de decisão empresarial.</label></p></li>
</ul>
<!-- BOTÕES HORIZONTAIS -->
<div class="listing-btn-group">
<p><a href="https://introducaor-r3rgja9.gamma.site/" class="btn btn-cafe" target="_blank"> <i class="fa-solid fa-display"></i> Acesse o curso </a></p>
</div>


</section>
</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>cursos</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-grade_curso.html</guid>
  <pubDate>Tue, 28 Oct 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/capa_comunidade.png" medium="image" type="image/png" height="65" width="144"/>
</item>
<item>
  <title>Modelagem Estatística para Seleção de Genótipos Superiores</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-analise-experimental.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="modelagem-para-seleção-de-genótipos-superiores" class="level1">
<h1>Modelagem para seleção de genótipos superiores</h1>
<!-- BOTÕES HORIZONTAIS -->
<div class="listing-btn-group">
<p><a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/modelagem_experimental/" class="btn btn-cafe" target="_blank"> <i class="fa-solid fa-display"></i> <strong>Relatório</strong> HTML </a></p>
<p><a href="https://github.com/JenniferLopes/portfolio_experimentacao_agricola" class="btn btn-cafe" target="_blank"> <i class="fa-brands fa-github"></i> <strong>Código - GitHub</strong> </a></p>
<p><a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/" class="btn btn-cafe" target="_blank"> <i class="fa-solid fa-circle-play"></i> <strong>Site</strong> </a></p>
</div>
<section id="como-usar-esse-projeto" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="como-usar-esse-projeto"><strong>Como usar esse projeto?</strong></h3>
<p><strong>Para explorar este projeto, faça:</strong></p>
<ol type="1">
<li><p>Um fork ou clone do repositório em sua máquina local.</p></li>
<li><p>Em seguida, acesse o relatório completo com as explicações detalhadas de cada etapa da análise em:<br>
🔗 <a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/modelagem_experimental/" class="uri">https://jenniferlopes.quarto.pub/modelagem_experimental/</a></p></li>
<li><p>Utilize os scripts disponíveis em <code>meu_projeto/scripts/</code> para reproduzir toda a pipeline, desde a importação de dados via API até a modelagem com os modelos mistos (REML/BLUP) e a seleção dos genótipos superiores.</p></li>
<li><p>Os dados simulados (<code>alpha_lattice.xlsx</code>) estão disponíveis em <code>meu_projeto/dados/</code>, permitindo que você execute o fluxo completo de análise e compreenda cada etapa da modelagem experimental aplicada.</p></li>
<li><p>Instale os pacotes necessários</p></li>
</ol>
<div class="cell">
<details class="code-fold">
<summary>Code</summary>
<div class="sourceCode cell-code" id="cb1" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb1-1"><span class="cf" style="color: #003B4F;
background-color: null;
font-weight: bold;
font-style: inherit;">if</span> (<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">!</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">requireNamespace</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"pacman"</span>, <span class="at" style="color: #657422;
background-color: null;
font-style: inherit;">quietly =</span> <span class="cn" style="color: #8f5902;
background-color: null;
font-style: inherit;">TRUE</span>)) <span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">install.packages</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"pacman"</span>)</span>
<span id="cb1-2"></span>
<span id="cb1-3">pacman<span class="sc" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;">::</span><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">p_load</span>(</span>
<span id="cb1-4">  tidyverse, metan, lme4, lmerTest, broom.mixed,</span>
<span id="cb1-5">  emmeans, multcomp, plotly, writexl, readxl, httr2)</span></code></pre></div>
</details>
</div>
<ol start="6" type="1">
<li>Execute os scripts principais</li>
</ol>
<div class="cell">
<details class="code-fold">
<summary>Code</summary>
<div class="sourceCode cell-code" id="cb2" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb2-1"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Função de coleta de dados via API do GitHub</span></span>
<span id="cb2-2"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># source("meu_projeto/funcoes/coleta_dados_github.R")</span></span>
<span id="cb2-3"></span>
<span id="cb2-4"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># Pipeline de modelagem experimental</span></span>
<span id="cb2-5"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># source("meu_projeto/scripts/modelagem-experimental.R")</span></span></code></pre></div>
</details>
</div>
</section>
<section id="introdução" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="introdução">Introdução</h3>
<p>A modelagem estatística em experimentos agrícolas tem como objetivo quantificar e compreender a variação experimental, separando os efeitos genéticos dos ambientais.<br>
Ela é essencial para avaliar o desempenho de genótipos, estimar parâmetros genéticos e identificar materiais superiores com base em precisão e estabilidade experimental.</p>
<p>Nos delineamentos em blocos como o Alpha-Lattice, utilizados em ensaios com grande número de genótipos, os modelos lineares mistos (REML/BLUP) tornam-se fundamentais.<br>
Essa abordagem permite estimar simultaneamente os efeitos fixos (como repetições e tratamentos) e os efeitos aleatórios (como genótipos ou blocos incompletos), garantindo predições mais acuradas e imparciais.</p>
</section>
<section id="objetivo" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="objetivo">Objetivo</h3>
<p>Este projeto apresenta um exemplo completo de modelagem estatística aplicada à experimentação agrícola, abordando desde o ajuste do modelo até a interpretação dos resultados.</p>
<p>A proposta é demonstrar, de forma prática e reprodutível, como aplicar modelos mistos (REML/BLUP) a dados experimentais obtidos de delineamentos do tipo Alpha-Lattice, com foco em:</p>
<ul>
<li>Estruturação e organização de projetos no R;<br>
</li>
<li>Ajuste de modelos (BLUE/BLUP) com o pacote lme4;<br>
</li>
<li>Estimativa de herdabilidade;<br>
</li>
<li>Análise de agrupamento genético (UPGMA);<br>
</li>
<li>Interpretação de resultados em contexto de melhoramento genético de plantas.</li>
</ul>
</section>
<section id="stacks-desenvolvidas" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="stacks-desenvolvidas">Stacks desenvolvidas</h3>
<table class="caption-top table">
<colgroup>
<col style="width: 50%">
<col style="width: 50%">
</colgroup>
<thead>
<tr class="header">
<th>Categoria</th>
<th>Ferramentas</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td>Linguagem</td>
<td>R</td>
</tr>
<tr class="even">
<td>Modelagem Estatística</td>
<td>Modelos Lineares Mistos (REML/BLUP), ANOVA, Herdabilidade, Agrupamento Hierárquico (UPGMA)</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td>Pacotes R Utilizados</td>
<td>lme4, emmeans, metan, broom.mixed, ggplot2, readxl, writexl, tidyverse, glue</td>
</tr>
<tr class="even">
<td>Visualização de Dados</td>
<td>ggplot2</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td>Documentação e Estrutura de Projeto</td>
<td>Organização modular (dados/, funcoes/, scripts/, output/) -Pacotes fs e here</td>
</tr>
<tr class="even">
<td>Controle de Versão</td>
<td>Git e GitHub (commits, branches, versionamento)</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</section>
<section id="estrutura-do-projeto" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="estrutura-do-projeto">Estrutura do Projeto</h3>
<p>Faça o mesmo, consulte a estrutura do seu projeto:</p>
<div class="cell">
<details class="code-fold">
<summary>Code</summary>
<div class="sourceCode cell-code" id="cb3" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb3-1"><span class="co" style="color: #5E5E5E;
background-color: null;
font-style: inherit;"># fs::dir_tree(here::here())</span></span></code></pre></div>
</details>
</div>
<pre><code>portfolio_experimentacao_agricola/
├── estilo.css                          # Estilos visuais do 
├── _publish.yml                        # Configuração de publicação
├── README.md                           # Descrição do projeto
├── modelagem_experimental_explicacoes.qmd  # Documento principal
│
├── meu_projeto/
│   ├── dados/
│   │   └── alpha_lattice.xlsx          # Dados simulados
│   │
│   ├── figuras/                        # Gráficos e saídas visuais
│   │
│   ├── funcoes/
│   │   └── coleta_dados_github.R       # Função para importar dados
│   │
│   ├── output/                         # Resultados e tabelas finais
│   │
│   └── scripts/
│       ├── importacao_via_api.R        # Script de coleta e limpeza 
│       ├── modelagem-experimental.R    # Ajuste dos modelos mistos
│       └── script_inicial.R            # Pipeline base do projeto</code></pre>
</section>
<section id="scripts-principais" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="scripts-principais">Scripts Principais</h3>
<table class="caption-top table">
<colgroup>
<col style="width: 50%">
<col style="width: 50%">
</colgroup>
<thead>
<tr class="header">
<th>Script</th>
<th>Função Principal</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td>script_inicial.R</td>
<td>Configuração do ambiente, pacotes e diretórios.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td>modelagem_experimental_explicacoes.qmd</td>
<td>Ajuste dos modelos (BLUE e BLUP), estimativas genéticas, herdabilidade e agrupamento.</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td>importacao_via_api.R</td>
<td>Importação de dados diretamente do GitHub.</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</section>
<section id="importação-de-dados-via-api-do-github" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="importação-de-dados-via-api-do-github">Importação de dados via API do GitHub</h3>
<p>A importação dos dados via API do GitHub foi implementada para permitir que o projeto acesse arquivos diretamente de um repositório remoto, sem a necessidade de download manual.</p>
<ul>
<li><p>Essa abordagem garante reprodutibilidade, integração contínua e centralização dos dados experimentais, facilitando a atualização e o versionamento das bases utilizadas nas análises.</p></li>
<li><p>Por meio da função <code>coleta_dados_github()</code>, o R realiza uma requisição HTTP à API do GitHub, decodifica o conteúdo em formato Base64 e lê o arquivo (.csv ou .xlsx) diretamente na sessão, utilizando os pacotes <code>httr2</code>, <code>base64enc</code>, <code>readr</code> e <code>readxl</code>.</p></li>
</ul>
</section>
<section id="conceitos-principais" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="conceitos-principais">Conceitos principais</h3>
<table class="caption-top table">
<colgroup>
<col style="width: 50%">
<col style="width: 50%">
</colgroup>
<thead>
<tr class="header">
<th>Conceito</th>
<th>Descrição</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td>BLUE</td>
<td>Best Linear Unbiased Estimator -estimador dos efeitos fixos.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td>BLUP</td>
<td>Best Linear Unbiased Predictor - preditor dos efeitos aleatórios (valores genéticos).</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td>Herdabilidade (H²)</td>
<td>Proporção da variância total explicada por diferenças genéticas.</td>
</tr>
<tr class="even">
<td>UPGMA</td>
<td>Método de agrupamento hierárquico baseado na distância genética entre genótipos.</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</section>
<section id="licença" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="licença">Licença</h3>
<p>Este projeto é distribuído sob a licença MIT.</p>
<blockquote class="blockquote">
<p>Sinta-se à vontade para usar, adaptar e referenciar este conteúdo em trabalhos e cursos de experimentação agrícola.</p>
</blockquote>


</section>
</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>Experimentação</category>
  <category>Estatística</category>
  <category>Modelagem</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-analise-experimental.html</guid>
  <pubDate>Mon, 27 Oct 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/projeto1.png" medium="image" type="image/png" height="103" width="144"/>
</item>
<item>
  <title>Automatização para análise de um pipeline experimental</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-automacao_analise-experimental.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<!-- BOTÕES HORIZONTAIS -->
<div class="listing-btn-group">
<p><a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/automacao_experimental/" class="btn btn-cafe" target="_blank"> <i class="fa-solid fa-display"></i> <strong>Relatório</strong> HTML </a></p>
<p><a href="https://github.com/JenniferLopes/experimentacao_agricola_pipeline_automatizado" class="btn btn-cafe" target="_blank"> <i class="fa-brands fa-github"></i> <strong>Código - GitHub</strong> </a></p>
<p><a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/" class="btn btn-cafe" target="_blank"> <i class="fa-solid fa-circle-play"></i> <strong>Site</strong> </a></p>
</div>
<section id="como-usar-esse-projeto" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="como-usar-esse-projeto"><strong>Como usar esse projeto?</strong></h3>
<p><strong>Para explorar este projeto, faça:</strong></p>
<ol type="1">
<li><p>Um fork ou clone do repositório em sua máquina local.</p></li>
<li><p>Em seguida, acesse o relatório completo com as explicações detalhadas de cada etapa da análise:</p></li>
</ol>
<p><a href="https://github.com/JenniferLopes/experimentacao_agricola_pipeline_automatizado"><img src="https://img.shields.io/badge/Repositório-Experimentacao_Agrícola_pipeline_automatizado-224573?logo=github&amp;logoColor=white.png" class="img-fluid" alt="Repositório"></a> <a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/automacao_experimental/"><img src="https://img.shields.io/badge/Relatório_Explicações-automacao_experimental-6B4F4F?logo=quarto&amp;logoColor=white.png" class="img-fluid" alt="Relatório Explicações"></a></p>
</section>
<section id="objetivo" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="objetivo">Objetivo</h3>
<p>Construir um pipeline reprodutível e automatizado para experimentos agrícolas, com foco em:</p>
<ul>
<li><p>Modelagem estatística (BLUE e BLUP);</p></li>
<li><p>Estimativas de herdabilidade;</p></li>
<li><p>Agrupamento genético (UPGMA);</p></li>
<li><p>Visualizações e exportação automatizada.</p></li>
</ul>
</section>
<section id="referências" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="referências">Referências</h3>
<p>A explicação completa sobre a modelagem estatística utilizada neste pipeline incluindo o detalhamento dos modelos mistos (REML/BLUP), ajustes, validações e interpretações está disponível nos links abaixo:</p>
<p><a href="https://github.com/JenniferLopes/portfolio_experimentacao_agricola"><img src="https://img.shields.io/badge/GitHub-Repositório%20do%20Projeto-224573?logo=github&amp;logoColor=white.png" class="img-fluid" alt="Repositório"></a> <a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/modelagem_experimental/"><img src="https://img.shields.io/badge/Relatório%20HTML-Projeto%20anterior-6B4F4F?logo=quarto&amp;logoColor=white.png" class="img-fluid" alt="Relatório do projeto anterior"></a></p>
</section>
<section id="estrutura-geral-do-projeto" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="estrutura-geral-do-projeto">Estrutura Geral do Projeto</h3>
<pre><code>experimentacao_agricola_pipeline_automatizado/
├── _targets.R              # Definição do pipeline principal
├── _targets.yaml           # Configurações adicionais do {targets}
├── rodar_pipeline.R        # Script para execução e monitoramento
├── _targets/               # Banco interno de objetos, metadados e logs
│   ├── meta/               # Metadados de execução
│   └── objects/            # Objetos gerados em cada etapa
├── meu_projeto/
│   ├── dados/              # Dados experimentais (.xlsx)
│   ├── funcoes/            # Funções personalizadas
│   │   └── coleta_dados_github.R
│   ├── scripts/            # Scripts auxiliares e de testes
│   │   └── script_inicial.R
│   ├── output/             # Resultados exportados (planilhas e gráficos)
│   │   ├── grafico_comparacao_BLUE_BLUP.png
│   │   └── resultados_experimentais.xlsx
│   ├── figuras/            # Gráficos do pipeline ({targets})
│   │   ├── tar_make.png
│   │   ├── tar_manifest.png
│   │   ├── tar_meta.png
│   │   ├── tar_progress.png
│   │   ├── tar_summary.png
│   │   ├── tar_visnetwork.png
│   │   └── _targets_finalizado.png
│   ├── docs/               # Relatórios e apresentações
│   └── README.md           # Descrição local do módulo</code></pre>
<hr>
</section>
<section id="fluxo-do-pipeline-targets" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="fluxo-do-pipeline-targets">Fluxo do Pipeline <code>{targets}</code></h3>
<p>Cada etapa é reexecutada somente quando suas dependências mudam. Os nomes abaixo correspondem aos targets definidos em <code>_targets.R</code>.</p>
<table class="caption-top table">
<colgroup>
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
<col style="width: 33%">
</colgroup>
<thead>
<tr class="header">
<th style="text-align: left;">Etapa</th>
<th style="text-align: left;">Nome do Target</th>
<th style="text-align: left;">Descrição</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td style="text-align: left;">1</td>
<td style="text-align: left;"><code>dados_brutos</code></td>
<td style="text-align: left;">Coleta de dados experimentais via API GitHub</td>
</tr>
<tr class="even">
<td style="text-align: left;">2</td>
<td style="text-align: left;"><code>dados</code></td>
<td style="text-align: left;">Ajuste de variáveis fatoriais e estrutura Alpha-Lattice</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td style="text-align: left;">3</td>
<td style="text-align: left;"><code>croqui_campo</code></td>
<td style="text-align: left;">Visualização do layout experimental</td>
</tr>
<tr class="even">
<td style="text-align: left;">4</td>
<td style="text-align: left;"><code>analise_desc</code></td>
<td style="text-align: left;">Estatísticas descritivas básicas</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td style="text-align: left;">5</td>
<td style="text-align: left;"><code>modelo_BLUE</code> / <code>modelo_BLUP</code></td>
<td style="text-align: left;">Ajuste de modelos lineares mistos</td>
</tr>
<tr class="even">
<td style="text-align: left;">6</td>
<td style="text-align: left;"><code>comparacao_modelos</code></td>
<td style="text-align: left;">Comparação dos modelos (AIC e LogLik)</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td style="text-align: left;">7</td>
<td style="text-align: left;"><code>estimativas</code></td>
<td style="text-align: left;">Geração das estimativas BLUEs e BLUPs com intervalos de confiança</td>
</tr>
<tr class="even">
<td style="text-align: left;">8</td>
<td style="text-align: left;"><code>grafico_comparacao</code></td>
<td style="text-align: left;">Comparação visual das estimativas</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td style="text-align: left;">9</td>
<td style="text-align: left;"><code>herdabilidade</code></td>
<td style="text-align: left;">Cálculo da herdabilidade (H²)</td>
</tr>
<tr class="even">
<td style="text-align: left;">10</td>
<td style="text-align: left;"><code>agrupamento_UPGMA</code></td>
<td style="text-align: left;">Agrupamento hierárquico de genótipos</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td style="text-align: left;">11</td>
<td style="text-align: left;"><code>exportar_outputs</code></td>
<td style="text-align: left;">Exportação automática de planilhas e gráficos</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</section>
<section id="como-executar" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="como-executar">Como Executar</h3>
<ol type="1">
<li><p>Instalar pacotes:</p>
<div class="sourceCode" id="cb2" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb2-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">install.packages</span>(<span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">c</span>(</span>
<span id="cb2-2">  <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"targets"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"tarchetypes"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"tidyverse"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"lme4"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"emmeans"</span>,</span>
<span id="cb2-3">  <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"broom.mixed"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"metan"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"ggpubr"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"glue"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"readxl"</span>,</span>
<span id="cb2-4">  <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"httr2"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"base64enc"</span>, <span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"writexl"</span></span>
<span id="cb2-5">))</span></code></pre></div></li>
<li><p>Rodar o pipeline completo:</p>
<div class="sourceCode" id="cb3" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb3-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">source</span>(<span class="st" style="color: #20794D;
background-color: null;
font-style: inherit;">"rodar_pipeline.R"</span>)</span></code></pre></div></li>
<li><p>Visualizar a rede de dependências:</p>
<div class="sourceCode" id="cb4" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb4-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">tar_visnetwork</span>()</span></code></pre></div></li>
<li><p>Ler resultados diretamente:</p>
<div class="sourceCode" id="cb5" style="background: #f1f3f5;"><pre class="sourceCode r code-with-copy"><code class="sourceCode r"><span id="cb5-1"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">tar_read</span>(estimativas)</span>
<span id="cb5-2"><span class="fu" style="color: #4758AB;
background-color: null;
font-style: inherit;">tar_read</span>(herdabilidade)</span></code></pre></div></li>
<li><p>Outputs finais:</p>
<ul>
<li><code>meu_projeto/output/resultados_experimentais.xlsx</code></li>
<li><code>meu_projeto/output/grafico_comparacao_BLUE_BLUP.png</code></li>
<li>Visualizações do pipeline em <code>meu_projeto/figuras/</code></li>
</ul></li>
</ol>
</section>
<section id="resultados-e-interpretação" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="resultados-e-interpretação">Resultados e Interpretação</h3>
<ul>
<li><strong>BLUE (Best Linear Unbiased Estimator):</strong> média ajustada considerando genótipos como efeito fixo.<br>
</li>
<li><strong>BLUP (Best Linear Unbiased Predictor):</strong> predição dos valores genéticos com genótipos como efeito aleatório.<br>
</li>
<li><strong>H² (Herdabilidade):</strong> proporção da variância total atribuída à variância genética.<br>
</li>
<li><strong>UPGMA:</strong> agrupamento hierárquico para avaliação de similaridade genética entre genótipos.</li>
</ul>
<p>O gráfico <code>grafico_comparacao_BLUE_BLUP.png</code> ilustra a correspondência entre as estimativas dos dois modelos, validando a consistência do ajuste.</p>
</section>
<section id="conceitos-chave" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="conceitos-chave">Conceitos-Chave</h3>
<ul>
<li>Reprodutibilidade científica com <code>{targets}</code></li>
<li>Modelos mistos e predição de valores genéticos (REML/BLUP)</li>
<li>Automação de análises experimentais</li>
<li>Gerenciamento de dependências e execução incremental</li>
</ul>
</section>
<section id="monitoramento-do-pipeline" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="monitoramento-do-pipeline">Monitoramento do Pipeline</h3>
<p>O script <a href="rodar_pipeline.R"><code>rodar_pipeline.R</code></a> auxilia no acompanhamento da execução:</p>
<table class="caption-top table">
<thead>
<tr class="header">
<th style="text-align: left;">Função</th>
<th style="text-align: left;">Objetivo</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr class="odd">
<td style="text-align: left;"><code>tar_make()</code></td>
<td style="text-align: left;">Executa o pipeline completo</td>
</tr>
<tr class="even">
<td style="text-align: left;"><code>tar_manifest()</code></td>
<td style="text-align: left;">Lista targets e comandos executados</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td style="text-align: left;"><code>tar_visnetwork()</code></td>
<td style="text-align: left;">Mostra o grafo de dependências</td>
</tr>
<tr class="even">
<td style="text-align: left;"><code>tar_meta()</code></td>
<td style="text-align: left;">Exibe metadados (tempo, status, avisos)</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td style="text-align: left;"><code>tar_progress()</code></td>
<td style="text-align: left;">Mostra andamento da execução</td>
</tr>
<tr class="even">
<td style="text-align: left;"><code>tar_poll()</code></td>
<td style="text-align: left;">Atualiza o progresso em tempo real</td>
</tr>
<tr class="odd">
<td style="text-align: left;"><code>tar_progress_summary()</code></td>
<td style="text-align: left;">Resumo final de execução</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</section>
<section id="licença" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="licença">Licença</h3>
<p>Este projeto é distribuído sob a licença MIT.</p>
<blockquote class="blockquote">
<p>Sinta-se à vontade para usar, adaptar e referenciar este conteúdo em trabalhos e cursos de experimentação agrícola.</p>
</blockquote>
</section>
<section id="autoria" class="level3">
<h3 class="anchored" data-anchor-id="autoria">Autoria</h3>
<p>Jennifer Luz Lopes<br>
Engenheira Agrônoma | Doutora em Melhoramento Genético de Plantas</p>
<p><a href="https://www.linkedin.com/in/jennifer-luz-lopes/"><img src="https://img.shields.io/badge/LinkedIn-0077B5?style=for-the-badge&amp;logo=linkedin&amp;logoColor=white.png" class="img-fluid" alt="LinkedIn"></a> <a href="https://github.com/JenniferLopes"><img src="https://img.shields.io/badge/GitHub-181717?style=for-the-badge&amp;logo=github&amp;logoColor=white.png" class="img-fluid" alt="GitHub"></a> <a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/"><img src="https://img.shields.io/badge/Site%20e%20Newsletter-224573?style=for-the-badge&amp;logo=quarto&amp;logoColor=white.png" class="img-fluid" alt="Site e Newsletter"></a></p>


</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>Automação</category>
  <category>pipeline</category>
  <category>Experimentação</category>
  <category>Estatística</category>
  <category>Modelagem</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-automacao_analise-experimental.html</guid>
  <pubDate>Sun, 26 Oct 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/pipeline.png" medium="image" type="image/png" height="53" width="144"/>
</item>
<item>
  <title>Livro - Para Análise e Ciência de Dados</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-livro.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="start-daqui-a-pouco" class="level1">
<h1>Start daqui a pouco</h1>
<p>Atualizações:</p>
<ol type="1">
<li>Grade pronta;</li>
<li>Submissão em janeiro para editora.</li>
</ol>


</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>Escrita</category>
  <category>Livro</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-livro.html</guid>
  <pubDate>Wed, 15 Oct 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/livro.png" medium="image" type="image/png" height="144" width="144"/>
</item>
<item>
  <title>Desenvolvimento de Pacote</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-pacote_expReport.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="pacote-expreport" class="level1">
<h1>Pacote expReport</h1>
<p>Olá, pessoal!</p>
<p>Se você já passou horas, talvez dias, debruçado sobre os dados de um experimento, sabe exatamente do que estou falando. Aquele ciclo interminável: limpar os dados, checar se o delineamento está correto, rodar a análise de variância, verificar os pressupostos, fazer os testes de médias, gerar gráficos… e quando você finalmente termina, percebe que precisa mudar um pequeno detalhe e recomeçar tudo.</p>
<p>Foi exatamente nesse ciclo que a semente do <strong><code>expReport</code></strong> foi plantada.</p>
<p>Sou um apaixonada por dados e pela ciência que eles nos permitem descobrir, não acho fácil, tenho minhas dificuldades. Com isso, ao longo da minha jornada, percebi que uma quantidade enorme do nosso tempo e energia mental não era gasta na interpretação dos resultados, mas sim no processo mecânico e repetitivo da análise.</p>
<p>Eu me perguntava: “E se pudéssemos automatizar isso? E se existisse uma forma de ir dos dados brutos a um relatório completo e profissional com… uma única linha de código?”</p>
<p>Essa pergunta se tornou uma missão pessoal. Comecei a rascunhar o que seria a ferramenta dos meus sonhos.</p>
<ul>
<li><p>Ela precisaria ser <strong>inteligente</strong>, limpando nomes de colunas bagunçados automaticamente, porque todos nós já perdemos tempo com um erro de digitação.</p></li>
<li><p>Ela precisaria ser uma <strong>guardiã</strong>, diagnosticando a estrutura do experimento logo no início, me alertando sobre dados faltantes ou um delineamento desbalanceado.</p></li>
<li><p>Ela precisaria ser <strong>visual</strong>, me mostrando o croqui do meu experimento no campo, para que eu pudesse ver o que os números sozinhos não mostram.</p></li>
<li><p>Ela precisaria ser <strong>educacional</strong>, apresentando não apenas o resultado, mas também o modelo matemático por trás da análise, de forma clara e bonita.</p></li>
<li><p>E, acima de tudo, ela precisaria ser <strong>flexível</strong>, capaz de lidar com delineamentos fatoriais, blocos incompletos e os mais variados testes de comparação de médias que usamos no dia a dia.</p></li>
</ul>
<p>Hoje, o <strong><code>expReport</code></strong> é a ferramenta que eu gostaria de ter tido quando comecei. Ele encapsula horas de trabalho em uma única função, <strong><code>criar_relatorio_exp()</code></strong>, liberando nosso tempo para o que realmente importa: pensar, interpretar, questionar e descobrir.</p>
<blockquote class="blockquote">
<p>Calma, estou desenvolvendo as funções, não é uma tarefa simples, mas está sendo incrível. E vou mostrando tudo para vocês.</p>
</blockquote>
<p>Obrigada por fazer parte desta jornada.</p>
<p><strong>EM BREVE, MAIS ATUALIZAÇÕES …….</strong></p>
<p>Um grande abraço,</p>


</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>Desenvolvimento</category>
  <category>Pacote</category>
  <category>Estatística Experimental</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-pacote_expReport.html</guid>
  <pubDate>Fri, 10 Oct 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/pacote.png" medium="image" type="image/png" height="144" width="144"/>
</item>
<item>
  <title>Tese de Doutorado</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-Doutorado.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="pesquisa-de-doutorado" class="level1">
<h1>Pesquisa de Doutorado</h1>
<p>Em breve.</p>


</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>Doutorado</category>
  <category>Pesquisa</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2025-11-02-Doutorado.html</guid>
  <pubDate>Wed, 10 Sep 2025 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/capa_tese.jpg" medium="image" type="image/jpeg"/>
</item>
<item>
  <title>Data Analysis Using R Software: Essential Approaches for Breeders</title>
  <dc:creator>Jennifer Luz Lopes</dc:creator>
  <link>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2024_sigm.html</link>
  <description><![CDATA[ 





<section id="data-analysis-using-r-software-essential-approaches-for-breeders" class="level1">
<h1>Data Analysis Using R Software: Essential Approaches for Breeders</h1>
<p>O minicurso Análises de dados usando o software R: Abordagens essenciais para melhoristas proporcionará uma introdução prática ao uso do R para conduzir análises estatísticas em experimentos de melhoramento genético. O conteúdo abordará desde a manipulação e limpeza de dados, análise exploratória, até a aplicação de técnicas avançadas, como a modelagem e análise de experimentos e métodos multivariados. O curso também incluirá visualizações gráficas treinando os participantes com as habilidades necessárias para otimizar o processamento e a interpretação de dados em programas de melhoramento.</p>
<p><strong>Acesse os materiais:</strong></p>
<p><a href="https://jenniferlopes.quarto.pub/xv-sigm/"><img src="https://img.shields.io/badge/XV%20SIGM-Website-224573?style=for-the-badge.png" class="img-fluid" alt="SIGM"></a> <a href="https://github.com/JenniferLopes/SIGM"><img src="https://img.shields.io/badge/GitHub-Repositório-6B4F4F?style=for-the-badge&amp;logo=github.png" class="img-fluid" alt="SIGM Repo"></a></p>
<div class="quarto-figure quarto-figure-center">
<figure class="figure">
<p><img src="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/sigm.png" class="img-fluid quarto-figure quarto-figure-center figure-img" width="567"></p>
</figure>
</div>


</section>

<a onclick="window.scrollTo(0, 0); return false;" id="quarto-back-to-top"><i class="bi bi-arrow-up"></i> Back to top</a> ]]></description>
  <category>Evento</category>
  <category>Melhoramento Genético</category>
  <category>R</category>
  <guid>https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/posts/2024_sigm.html</guid>
  <pubDate>Mon, 11 Nov 2024 03:00:00 GMT</pubDate>
  <media:content url="https://jenniferlopes.quarto.pub/portifolio/projetos/imagens/sigm.png" medium="image" type="image/png" height="67" width="144"/>
</item>
</channel>
</rss>
